انگیزش نیروی انسانی از منظر مطالعات کیفی؛ مرور نظام مند و تحلیل شکاف های مفهومی

انگیزش به عنوان خاستگاه کنش های بشری؛ عنصری کلیدی در پرورش و تحول نیروی انسانی سازمان تلقی می شود. این پدیده، حالتی درونی در انسان است که در راستای دستیابی به هدف، تمایل به انجام یک کنش را در وی ایجاد می کند. هدف این پژوهش، ارائه مدل مفهومی انگیزش نیروی انسانی در پژوهش های کیفی و شناسایی شکاف های مفهومی آن بود. پژوهش از نوع مطالعه کیفی بود و با روش مرور نظام مند، ابتدا در فرآیند غربالگری، مقالات واجد شرایط، انتخاب و سپس با روش تحلیل مضمون، مضامین استخراج شد. جامعه پژوهش، مطالعات کیفی پیرامون انگیزش از ابتدا تا زمان انجام پژوهش بود و با شیوه نمونه گیری هدفمند، مقالات علمی نشریات، از پایگاه های اطلاعاتی معتبر، جمع آوری شد. یافته ها بیانگر ۵ مقوله زیر بود: سازه انگیزش، عوامل موثر بر انگیزش، پیامدهای انگیزشی، بایسته های انگیزش و روش های انگیزشی. نتیجه این بود که در مدلی مفهومی، «روش ها» و «عوامل»، بر سازه انگیزش تاثیر می گذارند؛ «پیامدها» از انگیزش ناشی می شوند و «بایسته ها» نیز به عنوان مهمترین مولفه، در روش ها و عوامل موثر بر انگیزش جریان داشته و برای آن ها، ضوابطی را معین می کنند. همچنین کاستی های مفهومی، در دو حوزه «مضامین محدود» و «مضامین مفقود» شناسایی شد. مضامین محدود، مشتمل بر «بایسته ها»، «مقولات سازه»، «عوامل سلبی»، «روش های ثبات» و «پیامدهای منفی» در انگیزش و مضامین مفقود، معطوف به «مبانی»، «اهداف» و «روش های کاهش» انگیزش بود.

کلیدواژه ها:

انگیزش ، نیروی انسانی ، مرور نظام مند ، بایسته های انگیزشی ، عوامل انگیزشی