تحلیل آمایشی پهنه های مستعد طبیعت گردی مبتنی بر تپه های ماسه ای در ریگ لوت

پهنه های ماسه ای از مهمترین اسپای طبیعی در مناطق خشک و نیمه خشک هستند که خاصیت شفابخشی و تاثیر آنها در ارتقا سلامت انسان پیشتر به صورت تجربی و در زمان حال توسط پژوهش های متعدد تایید شده است. بنابراین با شناسایی مکانی و معرفی پهنه هایی که این قابلیت را دارند، می توان گامی در راستای توسعه پایدار اکوتوریسم برداشت. کویر لوت نیز به واسطه پهنه ماسه ای به وسعت ۷۷۲/۹۰۷۷ کیلومترمربع دارای چنین پتانسیلی است. لذا پژوهش حاضر پهنه هایی از این ریگ را که به واسطه وجود تپه های ماسه ای، تمهیدات گردشگری، راه های دسترسی و مراکز خدماتی قابلیت ماسه درمانی دارند، توان سنجی و تحلیل مکانی کرده است. بخش نخست پژوهش از نوع مروری است و با استناد به یافته های پژوهش های پیشین به واکاوی فرسایش بادی، تبیین روش های اجرایی و خواص اسپای ماسه پرداخته است. بخش دوم آن از نوع کاربردی است که پهنه های بالقوه اسپای ماسه در محدوده ریگ لوت از طریق تحلیل داده های مکانی مستخرج از نقشه های پایه و تصاویر ماهواره ای در محیط نرم افزارهای ArcGIS و Google Earth بررسی و شناسایی شد. نتایج نشان داد که ریگزارها از جریان باد و بستر طبیعت نشات می گیرند و خاصیت درمانی آنها منشعب از انرژی خورشید، نیروی فشار ذرات ماسه، افزایش فعالیت سوخت و ساز بدن، ایجاد تعریق و تخلیه ذهن است. بر این مبنا مهمترین روش های ماسه درمانی در طبیعت را می توان در قالب حمام ماسه، ماسه نوردی و ماسه بازی طبقه بندی نمود. نتایج تحلیل آمایشی نیز نشان داد وسعت ۹۵/۱۴۹۲ کیلومترمربع از ریگ لوت دارای حداکثر تناسب ارضی برای اسپای ماسه است که در دو پهنه ی اصلی در حواشی شمال، شرق و جنوب این ریگ گستردگی دارد. تبیین پهنه های آمایشی درقالب نقشه تناسب ارضی اسپای ماسه درمانی در ریگ لوت مبین نخستین گام برنامه ریزی مکانی در جهت توسعه پایدار طبیعت گردی است و می تواند سند علمی برای مدیران و برنامه ریزان و نقشه راهی برای گردشگران طبیعت محور باشد.

کلیدواژه ها:

اکوتوریسم ، اسپای ماسه ، گردشگری تندرستی ، ماسه درمانی ، ریگ لوت