تعیین مناسب‎ ترین سطوح پروتئین خام و اسیدهای آمینه و اثر آن‎ها بر خصوصیات رشد، شاخص‎ های بیوشمیایی خون، پاسخ ایمنی و ریخت‎ شناسی روده جوجه گوشتی آرین

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: یکی از مسائل مهم در صنعت طیور افزایش مداوم حجم تولید است. در دهه‎ های اخیر، چالش افزایش سرعت رشد و وزن بدن پرنده در سنین پایین مورد توجه پرورش‎ دهندگان طیور قرار گرفته ‎است. از طرفی، افزایش هزینه‎ های خوراک طیور در سال‎ های جاری، به‎ خصوص قیمت بالای کنجاله ‎سویا، در دسترس ترین و رایج ترین منبع پروتئینی خوراک طیور، این چالش را سخت تر می ‎کند. با پیشرفت جیره ‎نویسی در تغذیه طیور و ناکارآمدی روش استفاده از پروتئین خام در متوازن نمودن جیره جوجه‎ های گوشتی، از معیارهای دقیق‎ تری مانند اسیدآمینه ایده ‎آل یا اسیدآمینه گوارش‎ پذیر در جیره‎ نویسی، باعث کاهش هزینه خوراک و اطمینان از مواد مغذی مورد نیاز برای طیور شده ‎است. تامین اسیدهای ‎آمینه ضروری به‎ ویژه اسیدهای ‎آمینه محدودکننده همزمان با تامین سطوح کافی پروتئین خام می‎ تواند در افزایش راندمان تولید و کاهش خطرات زیست‎ محیطی ناشی از دفع نیتروژن مازاد، مفید باشد. هدف از این پژوهش، تعیین مناسب‎ ترین سطح پروتئین خام و اثر سطوح مختلف اسیدهای‎ آمینه (متیونین، لیزین، والین و آرژنین) بر خصوصیات رشد، شاخص‎ های بیوشمیایی خون، پاسخ ایمنی و ریخت ‎شناسی روده جوجه گوشتی سویه آرین بود. مواد و روش‎ ها: این آزمایش با تعداد ۵۴۰ قطعه جوجه گوشتی یک‎روزه سویه تجاری آرین در قالب طرح کاملا تصادفی با آرایش فاکتوریل ۳×۳ با نه تیمار، پنج تکرار و در هر تکرار ۱۲ قطعه جوجه انجام شد. ضرایب اسیدهای ‎آمینه گوارش‎ پذیر اقلام خوراک براساس جداول انجمن ملی تحقیقات مورد ارزیابی قرار گرفتند. پرندگان آزمایشی با جیره های خوراک دارای سطح یکسان انرژی سوخت و ساز، سه سطح پروتئین خام (۹۰ و ۹۵ و ۱۰۰ درصد) و سه سطح اسیدهای ‎آمینه‎ کل (۹۰، ۹۵ و ۱۱۰) درصد، اسیدهای آمینه کل بر اساس توصیه راهنمای پرورش سویه آرین در قالب چهار دوره آغازین (۱۴-۱ روزگی)، رشد (۲۴-۱۵ روزگی)، پایانی یک (۳۵-۲۵ روزگی) و پایانی دو ( ۴۲-۳۶ روزگی) تغذیه شدند. در روز ۴۲ پژوهش، تعداد دو جوجه از هر تکرار به ‎صورت تصادفی انتخاب، نمونه‎ خون از هر کدام جمع‎ آوری و سپس کشتار شدند و صفات لاشه مورد اندازه ‎گیری قرار گرفتند. نمونه‎ های سرم و پلاسمای خون نیز بعد از سانتریفیوژ و انتقال به میکروتیوب استریل در دمای منفی ۲۰ درجه سانتی ‎گراد قرار گرفتند و به آزمایشگاه جهت اندازه‎ گیری پاسخ ایمنی و شاخص‎ های خونی منتقل شدند. غلظت‎ های تری‎ گلیسرید، پروتئین تام، آلبومین، کراتینین، اوره و فعالیت آنزیم ‎های آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز تعیین شدند. جهت بررسی ریخت ‎شناسی روده، یک سانتی‎ متر از ناحیه ژژنوم برش داده، در محلول فرمالین ۱۰ درصد نگهداری و سپس به آزمایشگاه جهت تهیه اسلاید منتقل شد. برای تجزیه و تحلیل آماری داده‎ ها از نرم‎ افزار آماری SAS، مدل عمومی خطی، آزمایش فاکتوریل ۳×۳ و طرح کاملا تصادفی استفاده و مقایسه میانگین ‎ها براساس آزمون توکی در سطح معنی ‎داری ۰/۰۵ انجام شد. یافته‎ ها: در هر چهار دوره پرورش، برهم‎ کنش سطح توصیه‎ شده پروتئین (سطح ۱۰۰ درصد) با سطوح AA به‎ خصوص سطح ۱۰۰ درصد اسیدهای‎ آمینه بیشترین وزن بدن را داشت (۰/۰۵ > P). در دوره آغازین، پایانی۱ و کل دوره (۰-۴۲ روزگی)، افزایش وزن روزانه بدن و مصرف خوراک تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفتند (۰/۰۵ > P). تیمار حاوی سطح ۱۰۰ درصد Cp و سطح ۱۱۰ درصد AA بیشترین افزایش وزن بدن و مصرف خوراک را در کل دوره پرورش (۴۲-۰ روزگی) داشت (۰/۰۵ > P). تیمار آزمایشی سطح ۱۰۰ درصد Cp و سطح ۱۱۰ درصد AA موجب کاهش ضریب‎ تبدیل خوراک در دوره آغازین شد (۰۵/۰ > P). اثرات متقابل Cp و اسیدهای ‎آمینه اثر معنی ‎داری بر وزن سینه، ران و پیش‎ معده داشتند (۰/۰۵ > P). تیمارهای آزمایشی بر غلظت‎ های آلبومین، پروتئین‎ کل و تری‎ گلیسرید تاثیر معنی‎ داری داشتند (۰/۰۵ > P). کاهش سطح Cp و افزایش سطح اسیدهای ‎آمینه منجر به افزایش طول دئودنوم، ژژنوم، ایلئوم و روده کور شدند (۰/۰۵ > P). برهم‎کنش سطح پروتئین و اسیدهای ‎آمینه بر ارتفاع پرز، عرض پرز، عمق کریپت و سطح مقطع پرز اثر معنی‎ داری داشت (۰/۰۵ > P). تیمار آزمایشی حاوی سطح پروتئین ۱۰۰ درصد و سطح اسیدهای ‎آمینه ۱۱۰ درصد در کل دوره پرورش بیشترین شاخص کارایی تولید اروپایی را داشت (۰/۰۵ > P). نتیجه گیری: با توجه به نتایج آزمایش، مناسب ‎ترین سطح پروتئین‎ خام در جوجه گوشتی سویه آرین سطح توصیه ‎شده (۱۰۰ درصد) است، ولی کاهش سطح پروتئین‎ خام و افزایش سطح اسیدهای ‎آمینه منجربه بهبود وزن بدن و افزایش وزن سینه، کاهش غلظت تری‎ گلیسرید خون و افزایش طول روده شد. از طرفی، سطوح مختلف پروتئین خام و اسیدهای ‎آمینه بر پاسخ ایمنی موثر نبودند.

کلیدواژه ها:

Arginine ، Arian ، Broiler chicken ، European Production Efficiency ، Valine ، آرژنین ، تولید اروپایی ، جوجه گوشتی ، سویه آرین ، شاخص کارآیی والین