ارتباط بین کشاورزی پایدار و امنیت غذایی خانوارهای روستایی: مطالعه موردی شهرستان بستان­ آباد

دوام و بقای نسل بشر همواره بر تامین غذا و رفع نیازهای تغذیه­ای استوار بوده است. از این رو شناسایی عوامل موثر بر امنیت غذایی می­تواند به عنوان مولفه­ای مهم در رفع موانع موجود بر سر راه دستیابی به یک وضعیت پایدار تغذیه­ای قلمداد گردد. مطالعه حاضر درپی پاسخ­دهی به این پرسش است که آیا عملیات کشاورزی پایدار می­تواند منجر به بهبود وضعیت امنیت غذایی خانوارهای روستایی گردد؟ بدین منظور ابتدا اقداماتی که به عنوان مصادیق عملیات کشاورزی پایدار در کشت سیب­زمینی مرسوم­اند، شناسایی گردیدند. سپس سیب­زمینی­کاران شهرستان بستان­آباد به عنوان جامعه آماری انتخاب و به طور تصادفی با ۱۴۸ نفر از آنان در سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ مصاحبه حضوری به عمل آمد. نخست، وضعیت امنیت غذایی خانوارها بوسیله شاخص امتیاز تنوع غذایی خانوار (HDDS) محاسبه گردید. سپس مدل رگرسیونی پوآسن به منظور ارزیابی عوامل موثر بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی استفاده شد. در گام بعد مبتنی بر نتایج مدل پوآسن، از روش­های یادگیری ماشینی شامل شبکه عصبی پرسپترون چندلایه و جنگل تصادفی به منظور پیش­بینی وضعیت امنیت غذایی خانوارها بهره گرفته شد. نتایج موید آن بود که به طور میانگین، کشاورزان مورد بررسی با امتیاز تنوع غذایی ۶/۸، از وضعیت مناسب امنیت غذایی برخوردار می­باشند. همچنین براساس نتایج مدل پوآسن، مولفه­هایی چون انجام اقدامات مربوط به عملیات کشاورزی پایدار، مخارج صرف شده برای خرید غذا طی یک هفته گذشته و سطح زیرکشت سیب­زمینی از جمله عوامل موثر بر امتیاز تنوع غذایی خانوارهای روستایی بستان­آباد ارزیابی گردیدند. نتایج مدل­های یادگیری ماشینی نیز حاکی از دقت بالاتر الگوریتم شبکه عصبی پرسپترون چندلایه در پیش­بینی امنیت غذایی خانوارها و موید تاثیر غیرقابل­انکار عملیات کشاورزی پایدار در تعیین امنیت غذایی خانوارهای مورد بررسی بود. با این تفاسیر آموزش روش­های کشت پایدار سیب­زمینی به واسطه برگزاری دوره­های آموزشی-ترویجی و همچنین تامین مالی کشاورزان در راستای گسترش روش­های کشت پایدار، می­تواند نقش موثری در بهبود امنیت غذایی آنان ایفا نماید.

کلیدواژه ها:

امتیاز تنوع غذایی خانوار ، امنیت غذایی ، مدل پوآسن ، یادگیری ماشینی