بررسی روش شناسی تحلیل محتوای کیفی تطبیقی

این مقاله به ابداع و صورت بندی یک روش تحقیق نوین در حوزه تحلیل کیفی با عنوان «تحلیل محتوای کیفی تطبیقی» می پردازد؛ روشی کاملا کیفی و میان پارادایمی که با اتکا بر منطق «ابداکتی»، امکان تلفیق نظام مند فرایندهای استقرایی (کشف مضامین نوظهور) و قیاسی (سازمان دهی چارچوب محور) را در قالب یک پروتکل تحلیلی فراهم می سازد، بدون اینکه داده ها به شاخص های کمی تقلیل یابند یا ادعای علیت قطعی مطرح گردد. طراحی این روش در قالب یک پژوهش توسعه ای–کیفی؛ مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات روش شناختی در سال های۲۰۰۰تا ۲۰۲۵ و متاسنتز کیفی ۳۰ منبع منتخب انجام و در نتیجه، تحلیل محتوای کیفی تطبیقی به صورت یک چارچوب عملیاتی پنج مرحله ای شامل: گردآوری و آماده سازی داده ها، کدگذاری ترکیبی (باز و هدایت شده)، نرمال سازی فازی و تحلیل تطبیقی چندلایه، تفسیر نتایج و بازنمایی یافته ها صورت بندی شده است. برای نمایش ظرفیت تحلیلی و اعتبار روش، تحلیل محتوای کیفی تطبیقی در یک مطالعه موردی با موضوع «امنیت» به کار گرفته شد و نتایج نشان داد که این چارچوب قادر است الگوهای شرطی، هم پوشانی ها و تنش های مفهومی را در خوانش های پارادایمی متفاوت مدرن (امیل دورکیم) و پست مدرن (ژاک دریدا) از امنیت آشکار سازد و امکان تحلیل تطبیقی معنای امنیت را در درون پارادایم کیفی فراهم آورد. یافته ها نشان می دهد که تحلیل محتوای کیفی تطبیقی با ایجاد پیوندی درونی میان کشف معنای داده محور و انسجام نظری، الگویی روشمند، بازتولیدپذیر و میان رشته ای برای تحلیل پدیده های پیچیده اجتماعی و فرهنگی ارائه می دهد؛ هرچند شفاف سازی سطوح فازی و توسعه شاخص های روایی و پایایی از الزام های توسعه آتی این روش به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

تحقیق کیفی ، تحلیل محتوای استقرایی ، تحلیل محتوای قیاسی و تطبیقی