امکان سنجی مخاطرات سیل و بازنگری در مدیریت بحران مورد پژوهی: شهرستان بندر گز استان گلستان

زمینه و هدف: ایجاد تغییر در محیط کالبدی و به دنبال آن پایین آمدن عملکرد شهر و مخاطره زیست محیطی و عدم احساس امنیت و ناآرامی و تهدید جانی از نخستین خروجی های یک سانحه است که به چشم می آید. وقتی سانحه ای رخ می دهد، آن چه ساختار کلی که یک شهر را منسجم نگه می دارد، تکه تکه می شود. و اولین حسی که به مردم متبادر می شود، احساس ترس از جان و مال و نا امنی اجتماعی است. هدف این تحقیق بررسی امکان سنجی مخاطره سیل و باز بینی مدیریت بحران در شهرستان بندر گز استان گلستان است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. روش شناسی: رویکرد پژوهش، رویکرد ترکیبی با استراتژی متوالی (کمی– کیفی – کمی) است. داده های لازم با ابزار پرسشنامهء محقق ساخته، مشاهده و مصاحبه‎های نیمه ساخت‎یافته بدست آمد. جامعهء آماری پژوهش، ساکنان شهرستان بندر گز و همچنین متخصصان بازسازی پس از سانحه می باشند، که مورد پرسشگری قرار گرفتند. تحلیل داده‎ها با بهره گیری از روش‎های تحلیل مسیر و تحلیل عاملی و پیرسون صورت گرفت. قلمرو جغرافیایی این پژوهش، شهرستان بندر گز از توابع استان گلستان می باشد. ارزیابی و بررسی امکان سنجی مخاطره سیل و باز بینی مدیریت بحران از طریق معیارهای؛ نظم محیطی،کیفیت مسکن، بهداشت محیط شهری، انطباق با محیط زیست، تسهیلات، تنوع کالبدی-فعالیتی، دسترسی و نفوذ پذیری انجام شد. یافته ها: از طریق از تحلیل عاملی تاییدی مشخص شد که سوالات تحقیق به طور کامل معرف مولفه های ۷ گانه بررسی امکان سنجی مخاطره سیل و باز بینی مدیریت بحران هستند. بر اساس نتایج آزمون پیرسون؛ مولفه ی نظم محیطی بالاترین تاثیر را بر روی کاهش مخاطرات می­گذارد. بیشترین تاثیر و ارتباط بین کاهش مخاطره سیل  و معیارهای تحقیق به ترتیب زیر است:  ۱- نظم محیطی(۰.۷۳۱)، ۲- تسهیلات(۰.۷۲۲)،۳- دسترسی و نفوذ پذیری(۰.۶۲۵)، ۴- بهداشت محیط شهری(۰.۶۱۹)، ۵- تنوع کالبدی-فعالیتی(۰.۵۹۱)، ۶- انطباق با محیط زیست(۰.۵۱۱). نتایج حاصل از انجام آزمون رگرسیون بر اساس داده های پرسشنامه عمومی،  بین معیارهای امکان سنجی مخاطره سیل و باز بینی مدیریت بحران ارتباط مستقیم و معنی دار وجود دارد. میانگین مولفه های کالبدی امکان سنجی مخاطره سیل و باز بینی مدیریت بحران در شهر بندر گز ۲.۹۳ است. شهر بندر گز از لحاظ مخاطره سیل در وضعیت مطلوبی نیست. نتایج: نتایج نشان از کمرنگ بودن مدیریت بحران در شهر بندر گز است و ابعاد کالبدی و زیرساختی آن در سطح ضعیفی قرار دارند، روند پیشنهادات و سیاست­گذاری­ها جهت توسعه زیرساخت ها و کاهش مخاطره سیل به سوی برنامه­ریزی و بازبینی مدیریت بحران در شهر بندر گز و بهبود معیارهای کالبدی امکان سنجی مخاطره سیل و بازبینی مدیریت بحران در همه­ی ابعاد آن است.

کلیدواژه ها:

Risk assessment ، crisis management ، post-disaster reconstruction ، flood ، Iran ، Bandar Gaz ، امکان سنجی مخاطرات ، مدیریت بحران ، بازسازی پس از سانحه ، سیل ، ایران ، بندر گز