امکان­ سنجی و محدودیت­های فنی تولید ماشینی چوقای بختیاری با حفظ اصالت

چوقا، به عنوان یکی از مهم ترین پوشاک سنتی قوم بختیاری، دارای جایگاهی ویژه در میراث فرهنگی و صنایع دستی ایران است. این پوشش پشمی با بافتی خاص و طرح های راه راه متمایز، علاوه بر کارکرد حفاظتی، نماد هویت و اصالت ایل بختیاری محسوب می شود. این پوشاک به طور سنتی با نخ پشم دست ریس، رنگرزی طبیعی و بافت دستی بر روی دارهای افقی یا عمودی تولید می شود که ویژگی های فنی و زیبایی شناختی منحصر به فردی به آن می بخشد. در دهه های اخیر، تغییرات اجتماعی و افزایش تقاضا، ایده تولید صنعتی این منسوج را مطرح کرده است؛ اما بازتولید آن با ماشین های بافندگی صنعتی با محدودیت های قابل توجهی در حوزه نخ، تراکم، رنگ، طرح، ابعاد و حس لمسی مواجه است. این پژوهش با هدف بررسی امکان سنجی تولید صنعتی چوقا، به تحلیل ویژگی های ساختاری، چالش های فنی، موانع فرهنگی و ظرفیت های بهبود کیفیت در فرآیند ماشین بافی پرداخته است. این پژوهش به روش تحلیلی توصیفی و بر پایه داده های میدانی/مصاحبه با بافندگان و بررسی نمونه های موجود انجام گرفته است. مقایسه شاخص های نمونه های دست بافت و ماشینی نشان می دهد که تولید ماشینی چوقا در صورت به کارگیری نخ های سفارشی با تاب ناهمگن و حفظ بخشی از لانولین، رنگرزی نیمه صنعتی با رنگزاهای طبیعی، استفاده از ماشین های مجهز به سیستم پودگذاری چندرنگ و کاهش سرعت تولید، می تواند به محصولی نزدیک به نمونه دست بافت منجر شود. همچنین راهکارهای فرهنگی همچون مستندسازی و آموزش تکنیک های سنتی و ایجاد برچسب های اصالت برای نمونه های ماشینی می­تواند باعث حفظ اصالت و افزایش پذیرش این محصول در بازار شود.