بررسی میزان شیوع و عوامل موثر بر مصرف سیگار در دانشجویان رشته پزشکی دانشگاه علوم پرشکی زاهدان با استفاده از نظریه رفتار برنامه⁠⁠ ریزی⁠⁠ شده در سال ۱۴۰۲

مقدمه: مصرف دخانیات به ⁠⁠⁠عنوان یکی از چالش های مهم سلامت عمومی، به ویژه در بین قشر جوان و دانشجو، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. دانشجویان پزشکی به عنوان آینده سازان نظام سلامت، نه تنها تاثیرپذیری بالایی در برابر این رفتار دارند، بلکه نقش کلیدی در الگوسازی رفتاری سالم در جامعه ایفا می کنند. بااین وجود، مطالعات نشان می دهد که شیوع مصرف سیگار در میان این گروه نگران کننده است؛ بنابراین، این مطالعه باهدف بررسی کارایی نظریه رفتار برنامه ریزی شده در زمینه ترک مصرف سیگار در دانشجویان رشته پزشکی انجام شد.روش: این مطالعه مقطعی (توصیفی تحلیلی) در میان دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در مقاطع مختلف انجام شد. نمونه گیری به روش تصادفی انجام گرفت؛ بدین⁠صورت که ابتدا تعداد دانشجویان هر مقطع مشخص شد و سپس به صورت مساوی از چهار مقطع علوم پایه، فیزیوپاتولوژی، استاژری و اینترنی و از هر دو جنس نمونه گیری صورت گرفت. داده ها از طریق پرسش نامه سنجش کارایی مدل مذکور در پیش بینی استعمال دخانیات، با حجم نمونه ۱۵۰ نفر و به صورت نمونه گیری حضوری جمع آوری گردید. پرسش نامه شامل دو بخش سوالات دموگرافیک و مولفه ⁠های نظریه بود که پس از تایید روایی و پایایی مورداستفاده قرار گرفت. پس از تکمیل پرسش نامه ها، ارتباط میانگین نمرات دانشجویان در هر یک از مولفه⁠ ها با استعمال دخانیات بررسی شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند.یافته ها: نتایج نشان داد که ۳۵.۳% از دانشجویان، مصرف کننده سیگار بودند و میانگین نمرات مولفه های نظریه رفتار برنامه ریزی شده (شامل نگرش، هنجار ذهنی، هنجار اجتماعی، قصد رفتاری و کنترل رفتاری ادراک شده) بین دو گروه دانشجویان سیگاری و غیرسیگاری تفاوت معناداری نداشت. با این حال، از نظر متغیرهای دموگرافیک، تفاوت معناداری در وضعیت تاهل و مقطع تحصیلی بین دو گروه مشاهده شد.نتیجه ⁠گیری: با توجه به یافته ها، به نظر می رسد نظریه رفتار برنامه ریزی شده به ⁠تنهایی قادر به پیش بینی رفتار مصرف سیگار در بین دانشجویان پزشکی موردمطالعه نبوده است. این نتایج می تواند حاکی از آن باشد که عوامل پیچیده تر یا بافتارهای اجتماعی - فرهنگی خاصی در این زمینه نقش دارند که در چارچوب این نظریه به طور کامل اندازه گیری نشده اند؛ بنابراین، پیشنهاد می گردد در مداخلات آینده جهت کاهش مصرف سیگار، علاوه بر عوامل فردی موردتوجه این نظریه، به متغیرهای زمینه⁠ای و فرهنگی - اجتماعی موثر نیز پرداخته شود.

کلیدواژه ها:

نظریه رفتار برنامه ریزی شده ، مصرف سیگار ، دانشجویان