ارزیابی ساختار مکانی شاخص های تنوع گونه ای با استفاده از زمین آمار در توده های بهره برداری شده و دست نخورده جنگل شصت کلاته گرگان

آمار مکانی یکی از ابزارهای موثر در مطالعات اکولوژیک است و زمین آمار به عنوان شاخه ای مبتنی بر نظریه متغیر ناحیه ای، از واریوگرام برای بررسی کمی تغییرپذیری مکانی پدیده ها استفاده می کند. اگرچه پژوهش های متعددی درباره تنوع زیستی و تاثیر بهره برداری جنگل انجام شده است، اطلاعات مربوط به پراکنش مکانی شاخص های تنوع گونه ای در جنگل ها همچنان محدود است. هدف این پژوهش بررسی ساختار مکانی شاخص های تنوع گونه های چوبی در دو توده بهره برداری شده و دست نخورده جنگل علمی پژوهشی شصت کلاته گرگان با استفاده از روش های زمین آماری است. مطالعه در سری یک جنگل شصت کلاته و در دو توده شامل توده ای با ۳۰ سال سابقه بهره برداری تک گزینی و یک توده دست نخورده انجام شد. نمونه برداری به روش سیستماتیک تصادفی با شبکه ۱۰۰×۱۵۰ متر انجام گرفت و در مجموع ۲۶۴ قطعه نمونه ۴۰۰ مترمربعی، به طور مساوی در دو توده برداشت شد. در هر قطعه نمونه گونه و تعداد پایه های گونه های چوبی اندازه گیری و شاخص های تنوع شامل ناهمگنی (شانون و سیمپسون)، یکنواختی (سیمپسون و اسمیت ویلسون) و غنا (مارگالف و منهینیک) محاسبه شد. سپس واریوگرام های شاخص ها ترسیم و با معیارهای MBE و MSDR اعتبارسنجی شدند. نتایج نشان داد که در هر دو توده، به جز شاخص های غنا در توده بهره برداری شده، سایر شاخص ها دارای ساختار مکانی متوسط بودند. شاخص های غنا در توده بهره برداری شده دارای اثر قطعه ای خالص بودند که نشان دهنده نبود ساختار مکانی و استقلال داده ها از یکدیگر است. همچنین دامنه تاثیر واریوگرام در توده دست نخورده بزرگ تر به دست آمد که بیانگر پیوستگی مکانی بیشتر، پراکنش یکنواخت تر و تغییرات تدریجی تر شاخص های تنوع در این توده نسبت به توده بهره برداری شده است. این نتایج نشان می دهد که توده دست نخورده از ساختار مکانی پایدارتر و همبستگی مکانی قوی تری برخوردار است، در حالی که بهره برداری جنگل منجر به تضعیف سازماندهی مکانی شاخص های تنوع گونه ای می شود.

کلیدواژه ها:

گونه های درختی ، زمین آمار ، واریوگرام ، شاخص غنا ، توده های مدیریت شده ، جنگل های هیرکانی