یادگیری فعال در دانش آموزان: رویکردی تحول آفرین در آموزش معاصر

در دهه های اخیر، تحولات گسترده علمی، فناوری و اجتماعی، نظام های آموزشی را با چالش های نوینی مواجه ساخته است. الگوهای سنتی آموزش که بر انتقال یک سویه اطلاعات و حفظ محوری استوار بودند، دیگر پاسخگوی نیازهای یادگیرندگان در قرن بیست ویکم نیستند. در این میان، یادگیری فعال به عنوان رویکردی نوین و اثربخش، توجه پژوهشگران و سیاست گذاران آموزشی را به خود جلب کرده است. یادگیری فعال بر مشارکت شناختی، عاطفی و رفتاری دانش آموزان در فرآیند یادگیری تاکید دارد و آنان را از دریافت کنندگان منفعل اطلاعات به سازندگان فعال دانش تبدیل می کند. هدف این مقاله بررسی مبانی نظری، ویژگی ها، راهبردهای اجرایی، مزایا و چالش های یادگیری فعال در محیط های آموزشی است. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی و با بهره گیری از منابع معتبر حوزه روان شناسی تربیتی و آموزش، نشان می دهد که یادگیری فعال ریشه در نظریه های سازنده گرایی شناختی و اجتماعی دارد و با تاکید بر تعامل، حل مسئله، بحث گروهی، پروژه های پژوهشی و بازخورد مستمر، زمینه یادگیری عمیق و پایدار را فراهم می سازد. یافته های پژوهش های پیشین حاکی از آن است که به کارگیری راهبردهای یادگیری فعال موجب افزایش انگیزه تحصیلی، تقویت تفکر انتقادی، بهبود عملکرد آموزشی و ارتقای مهارت های اجتماعی دانش آموزان می شود. با وجود مزایای فراوان، اجرای این رویکرد با چالش هایی همچون محدودیت زمانی، تراکم کلاس ها و نیاز به توانمندسازی معلمان همراه است. در نهایت، مقاله نتیجه می گیرد که گذار از آموزش سنتی به یادگیری فعال نه تنها یک انتخاب آموزشی، بلکه ضرورتی بنیادین برای تربیت شهروندانی خلاق، مسئول و توانمند در عصر دانش بنیان است.

کلیدواژه ها:

یادگیری فعال ، سازنده گرایی ، مشارکت دانش آموز ، تفکر انتقادی ، آموزش