تحلیل گفتمان رمان بازمانده روز نوشته ایشی گورو

رمان بازمانده روز نوشته کازئو ایشی­­گورو، نویسنده انگلیسی ژاپنی تبار، در سال ۱۹۸۹ م. چاپ شده و در سال ۱۳۷۵ ه.ش با ترجمه نجف دریابندری به فارسی منتشر شده است. رمان شرح شش روز سفر جیمز استیونز، پیش­خدمت یک سرای اشرافی در سال ۱۹۵۶ م. در انگلستان است. روش منتخب در این مقاله، تحلیل گفتمان، مبتنی بر آراء میشل فوکو، فیلسوف فرانسوی است. گفتمان مجموعه قاعده­مندی از گزاره هاست که به صورت ساختارهای نامرئی و ناخودآگاه، در پس اندیشه­های منفرد، نظریه­ها و سخنان روزمره پنهان است و قواعد خود را بر اشکال اندیشه، رفتار و گفتار تحمیل می کند. در این راستا مفاهیم نهاد، سوژه و قدرت/دانش مورد تامل و مداقه قرار می­گیرند. در این مقاله نشان داده می­ شود که استیونز به منزله سوژه ­ای در گفتمان پیش­ خدمتی، چگونه از خلال نهادها و گفتمان های اشرافیت و پیش­خدمتی صورت بندی می ­شود و ساختارهای قدرت در پس نظام اشرافی­گری بریتانیا بر مبنای چه دانشی به تعریف گفتمان پیش­خدمتی و سوژه پیش­خدمت می­پردازد به نحوی که رفتار و تفکر استیونز به گونه­ای برساخته شده که برتری بلامنازع جایگاه ارباب­ها و طبقه اشراف در تقابل «ارباب(آقا)/پیش­خدمت(نوکر)» را امری بهنجار، بدیهی و طبیعی می­داند. ذهنیت استیونز در گفتمان مزبور چنان این تقابل­ها و قوانین و انضباط مربوط به آن­ها و نظام تبعیض منتج از آن­ها را درونی کرده که برداشتی کژتاب از موقعیت خود به عنوان یک پیش­خدمت پیدا کرده و از خلال سازوکار این گفتمان به حامل زندان خود بدل شده و در زندانی بودن خویش مشارکت فعال یافته است.

کلیدواژه ها:

رمان بازمانده روز ، تحلیل گفتمان ، گفتمان پیش خدمتی ، سوژه ، قدرت/دانش ، ارباب/نوکر ، تشخص