بررسی قصیده ی «نامه ی اهل خراسان» انوری بر اساس نظریه ی تحلیل گفتمان انتقادی ون­د­ایک

چکیدهتحلیل گفتمان انتقادی رویکردی بینارشته­ای است که زبان، جامعه، ایدئولوژی و قدرت از مولفه­های اصلی آن شمرده­می­شوند. ون­دایک، به­عنوان یکی از نظریه­پردازان تحلیل گفتمان انتقادی با مطرح­کردن مربع ایدئولوژیک خویش، به­دنبال تبیین چگونگی اثرگذاری ایدئولوژی در متون اجتماعی- شناختی است؛ باتوجه به تاثیر متقابل جامعه و ادبیات، نگارنده می­کوشد طبق نظریه­ی ون­دایک، قصیده ی «نامه ی اهل خراسان» انوری را -که تظلم­نامه ی مردم خراسان به حاکم سمرقند ­است- با روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر متن شعر و پاسخ به این پرسش که انوری در این قصیده کدام­یک از راهبردهای چهارگانه ی تحلیل گفتمان انتقادی ون دایک را برای برجسته­کردن ویژگی­های منفی دیگری و تقویت ویژگی­های مثبت خود/خودی به­کارگرفته­است؟، بررسی­­کند. یافته­ها نشان­می­دهد انوری بدون اشاره به ویژگی­های منفی خود/خودی و ویژگی­های مثبت غیرخودی/دیگری با تمهیدات واژگانی، نحوی و بلاغی به بزرگ­نمایی ویژگی­های منفی دیگری و ویژگی­های مثبت خود/خودی می­پردازد تا ازطریق قدرت حاصل از کنترل ذهن مخاطب، وی را اقناع­کند تا به هدف خود که مبتنی­بر ایدئولوژی عدالت­طلبی و ظلم­ستیزی است، دست­یابد.

کلیدواژه ها:

انوری ، تحلیل گفتمان انتقادی ،  قصیده­ ی نامه ی اهل خراسان ، ون­دایک