مدرسه و عدالت آموزشی؛ راهکارهای کاهش فاصله های آموزشی در مدارس

عدالت آموزشی به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار و تحقق جامعه ای عادلانه، همواره مورد توجه صاحب نظران علوم تربیتی و برنامه ریزان آموزشی بوده است. مدرسه به عنوان مهمترین نهاد رسمی تعلیم و تربیت، نقشی محوری در تحقق یا نقض این عدالت ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی مفهوم عدالت آموزشی در مدارس و ارائه راهکارهای عملی برای کاهش فاصله های آموزشی انجام شده است. روش شناسی: این مطالعه از نوع کیفی و به روش تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. مشارکت کنندگان در پژوهش شامل ۲۵ نفر از معلمان، مدیران مدارس و کارشناسان آموزش و پرورش شهر مشهد بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و با کمک نرم افزار MAXQDA انجام شد. برای تامین روایی و پایایی از معیارهای لینکلن و گوبا شامل باورپذیری، انتقال پذیری، اطمینان پذیری و تاییدپذیری استفاده گردید. یافته ها: تحلیل مصاحبه ها منجر به شناسایی ۸ مضمون اصلی و ۳۴ مضمون فرعی در حوزه راهکارهای کاهش فاصله های آموزشی شد. مضامین اصلی عبارت بودند از: ۱) بازطراحی نظام توزیع منابع، ۲) توانمندسازی معلمان در مناطق محروم، ۳) توسعه فناوری های آموزشی فراگیر، ۴) اصلاح برنامه های درسی با رویکرد عدالت محور، ۵) تقویت نقش خانواده و جامعه محلی، ۶) طراحی نظام ارزشیابی عادلانه، ۷) مداخلات به هنگام برای دانش آموزان در معرض خطر، و ۸) بازنگری در خط مشی های کلان آموزش و پرورش. بحث و نتیجه گیری: تحقق عدالت آموزشی نیازمند رویکردی چندبعدی و سیستماتیک است که صرفا به توزیع برابر منابع محدود نمی شود، بلکه باید به توزیع عادلانه فرصت ها بر اساس نیازهای متفاوت دانش آموزان توجه داشته باشد. مدارس می توانند با به کارگیری راهکارهای شناسایی شده در این پژوهش، گام های موثری در جهت کاهش شکاف های آموزشی و ایجاد فرصت های برابر برای همه دانش آموزان بردارند. این امر مستلزم عزم ملی، مشارکت همه نهادهای مسئول و تخصیص منابع پایدار است.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، فاصله آموزشی ، مدرسه ، فرصت های برابر ، راهکارها