تبیین رابطه بین سبک های دلبستگی و سازگاری اجتماعی دانش آموزان در محیط مدرسه: یک مطالعه ترکیبی

پایداری الگوهای رابطه ای اولیه که تحت عنوان سبک های دلبستگی شناخته می شوند، تاثیری عمیق و طولانی مدت بر کیفیت تعاملات اجتماعی فرد در سراسر زندگی، از جمله در محیط پیچیده مدرسه، بر جای می گذارد. این پژوهش با هدف تبیین رابطه بین سبک های دلبستگی (ایمن، اجتنابی، دوسوگرا) و سازگاری اجتماعی دانش آموزان در محیط مدرسه، با اتخاذ رویکرد ترکیبی (آمیخته) متوالی اکتشافی انجام شد. در فاز کیفی با استفاده از روش پدیدارشناسی تفسیری، تجربه زیسته ۱۵ دانش آموز دوره متوسطه از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته مورد بررسی قرار گرفت تا درکی غنی از چگونگی نقش آفرینی الگوهای دلبستگی در تعاملات روزمره با همسالان و معلمان حاصل آید. در فاز کمی متعاقب آن، با استفاده از پرسشنامه های استاندارد سبک دلبستگی و سازگاری اجتماعی بر روی نمونه ای ۳۰۰ نفره، روابط بین متغیرها به صورت آماری آزمون شد و نقش واسطه گری متغیرهایی چون مهارت های ارتباطی و خودکارآمدی اجتماعی نیز بررسی گردید. یافته های ترکیبی نشان داد که سبک دلبستگی ایمن به طور معناداری با سطوح بالاتر سازگاری اجتماعی، از جمله پذیرش توسط همسالان، مهارت های حل تعارض و مشارکت مثبت مرتبط است. در مقابل، سبک های ناایمن (اجتنابی و دوسوگرا) با چالش هایی مانند انزواطلبی، پرخاشگری رابطه ای، حساسیت به طرد و دشواری در اعتماد به معلمان همراه بودند. تحلیل های کیفی عمق این رابطه را آشکار کرد، به گونه ای که دانش آموزان با دلبستگی ناایمن، مدرسه را صحنه ای تهدیدآمیز برای ارزیابی اجتماعی تفسیر می کردند. این پژوهش بر ضرورت توجه به تاریخچه دلبستگی دانش آموزان در برنامه های مداخله ای مدرسه و تقویت پایگاه ایمن در محیط آموزشی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سبک دلبستگی ، سازگاری اجتماعی ، محیط مدرسه ، مطالعه ترکیبی ، پدیدارشناسی ، دلبستگی ایمن ، دلبستگی ناایمن ، مهارت های ارتباطی ، خودکارآمدی اجتماعی ، روابط همسالان