بررسی نقش فناوری های دیجیتال در بهبود فرایندهای یاددهی–یادگیری و ارتقای کیفیت تجربه آموزشی دانش آموزان

گسترش فناوری های دیجیتال، نظام های آموزشی را در سراسر جهان با فرصت ها و چالش های بی سابقه ای مواجه ساخته است. با وجود سرمایه گذاری کلان در تجهیز مدارس به فناوری های نوین و توسعه پلتفرم های یادگیری دیجیتال، شکاف عمیقی میان ظرفیت های بالقوه این فناوری ها در بهبود فرآیندهای یاددهی-یادگیری و عملکرد واقعی آن ها در کلاس های درس وجود دارد. مرور نظام مند ادبیات نشان می دهد که بسیاری از پژوهش ها به بررسی مجزای تاثیر یک فناوری خاص پرداخته اند و از ارائه چارچوبی نظری که تبیین کند فناوری های دیجیتال دقیقا از چه سازوکارهایی به بهبود فرآیندهای یاددهی-یادگیری و ارتقای کیفیت تجربه آموزشی منجر می شوند، غفلت کرده اند. مقاله حاضر با هدف پر کردن این شکاف، به ارائه چارچوب مفهومی تلفیقی برای تحلیل نقش فناوری های دیجیتال در بهبود فرآیندهای یاددهی-یادگیری و ارتقای کیفیت تجربه آموزشی دانش آموزان می پردازد. این پژوهش با روش مرور نظام مند و تحلیل مفهومی، ادبیات موجود در حوزه های فناوری آموزشی، طراحی یادگیری، علوم شناختی و تجربه کاربری را ترکیب کرده و چارچوب «پنج وجهی تعامل دیجیتال» را تدوین می کند. این چارچوب، نقش فناوری های دیجیتال را در پنج کارکرد اساسی صورتبندی می نماید: ۱) دسترسی و انعطاف پذیری (یادگیری هر زمان، هر مکان)، ۲) تعامل و مشارکت (درگیری فعال با محتوا، معلم و همسالان)، ۳) شخصی سازی و انطباق (تطبیق با ویژگی ها و نیازهای فردی)، ۴) بازنمایی چندگانه (ارائه محتوا در قالب های متنوع)، و ۵) بازخورد و ارزشیابی (ارزیابی مستمر و اصیل). مدل مذکور تبیین می کند که فناوری های دیجیتال زمانی می توانند به بهبود معنادار فرآیندها و کیفیت تجربه آموزشی منجر شوند که این پنج کارکرد به طور متوازن و هدفمند طراحی و اجرا گردند. مقاله با ارائه این چارچوب تلفیقی، افق تازه ای را برای سیاست گذاری، طراحی آموزشی، توسعه حرفه ای معلمان و پژوهش های آتی در حوزه یادگیری دیجیتال می گشاید.