تاثیر افشای مسئولیت اجتماعی اختیاری بر هزینه سرمایه با نقش تعدیل‎گری بیش اعتمادی مدیرعامل در شرکت‎های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

هدف: مدیران عامل با اعتمادبه نفس بیش ازحد معمولا توانایی های خود را بیش از حد واقعی ارزیابی می کنند، تصمیمات پرریسک تری اتخاذ می نمایند و منابع مالی شرکت را به سمت پروژه های سودآور و کوتاه مدت هدایت می کنند. این رفتار می تواند باعث کاهش تمایل آنان به سرمایه گذاری در فعالیت های مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) شود که ماهیت بلندمدت و غیرمالی دارند. از سوی دیگر، مسئولیت اجتماعی شرکتی و افشای داوطلبانه آن می تواند با بهبود تصویر شرکت، افزایش اعتماد سرمایه گذاران، و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی منجر به کاهش هزینه سرمایه گردد. در چنین شرایطی، بیش اعتمادی مدیرعامل ممکن است در این رابطه نقش دوگانه ای ایفا کند. بر همین اساس، هدف این پژوهش بررسی تاثیر افشای مسئولیت اجتماعی اختیاری شرکتی بر هزینه سرمایه و تحلیل نقش تعدیل گر بیش اعتمادی مدیرعامل در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است.روش: پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، توصیفی–همبستگی است. جامعه آماری شامل شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ بوده و پس از اعمال معیارهای غربال گری، ۱۳۵ شرکت (معادل ۱۰۸۰ شرکت–سال) انتخاب شد. داده ها از صورت های مالی حسابرسی شده و گزارش های تفسیری مدیریت استخراج شد. افشای مسئولیت اجتماعی با استفاده از چارچوب KLD در چهار بعد روابط کارکنان، جامعه، محصول و محیط زیست سنجیده شد و بر اساس میزان اختیاری یا غیراختیاری بودن فعالیت ها به دو بخش تفکیک گردید. بیش اعتمادی مدیرعامل با شاخص سرمایه گذاری بیش از حد بر مبنای مدل رشد دارایی ها نسبت به رشد فروش اندازه گیری شد. هزینه سرمایه نیز بر اساس میانگین موزون هزینه بدهی و حقوق صاحبان سهام محاسبه گردید. داده ها با بهره گیری از مدل رگرسیون داده های ترکیبی و با کنترل اثر صنعت و سال تحلیل شدند.یافته ها: نتایج تحلیل ها نشان داد که افشای مسئولیت اجتماعی شرکتی رابطه منفی و معناداری با هزینه سرمایه دارد؛ به طوری که افزایش سطح افشای مسئولیت اجتماعی، موجب کاهش هزینه تامین مالی شرکت ها می شود. تفکیک مسئولیت اجتماعی به دو نوع اختیاری و غیراختیاری نیز بیانگر آن بود که هر دو نوع افشا باعث کاهش هزینه سرمایه می شوند، اما اثر افشای اختیاری قوی تر و از لحاظ آماری معنادارتر است. افزون بر این، نقش تعدیل گر بیش اعتمادی مدیرعامل تایید شد؛ به این معنا که بیش اعتمادی مدیرعامل اثر منفی افشای اختیاری مسئولیت اجتماعی بر هزینه سرمایه را تقویت می کند. در مقابل، این ویژگی رفتاری در رابطه میان افشای غیراختیاری و هزینه سرمایه تاثیر معناداری ندارد. این یافته نشان می دهد که ویژگی های شخصیتی مدیرعامل می توانند اثربخشی افشاهای داوطلبانه را در بهبود شرایط تامین مالی شرکت ها افزایش دهند.نتیجه گیری: بر اساس نتایج، شرکت هایی که در زمینه مسئولیت اجتماعی عملکرد شفاف تر و داوطلبانه تری دارند، از هزینه سرمایه پایین تری برخوردارند؛ زیرا افشای گسترده تر CSR، عدم تقارن اطلاعاتی را کاهش داده و اعتماد سرمایه گذاران را تقویت می کند. این امر سبب می شود سرمایه گذاران نرخ بازده مورد انتظار خود را کاهش دهند و هزینه تامین مالی شرکت کمتر شود. همچنین، بیش اعتمادی مدیرعامل در این رابطه نقش مهمی دارد. این ویژگی رفتاری، هرچند ممکن است منجر به تصمیمات پرریسک شود، اما در حضور افشای داوطلبانه و موثر CSR می تواند پیام مثبتی از اعتماد مدیریت به توانایی و پایداری شرکت به بازار منتقل کند و به صورت غیرمستقیم هزینه سرمایه را کاهش دهد.نوآوری: نوآوری اصلی پژوهش در تمرکز بر ویژگی های رفتاری مدیران عامل، به ویژه بیش اعتمادی، به عنوان عامل توضیح دهنده تفاوت در اثرگذاری افشای اختیاری مسئولیت اجتماعی بر هزینه سرمایه است. این مطالعه با ترکیب دو حوزه مالی رفتاری و افشای غیرمالی، دیدگاهی جدید نسبت به چگونگی تاثیر رفتار مدیران بر تصمیمات تامین مالی ارائه می دهد. از منظر کاربردی، یافته ها بیانگر آن است که شرکت ها باید سیاست های افشای داوطلبانه مسئولیت اجتماعی را در دستور کار قرار دهند و گزارش های CSR خود را به صورت شفاف، منظم و با تاکید بر جنبه های اجتماعی و محیط زیستی تدوین کنند. همچنین، نهادهای ناظر و سرمایه گذاران نهادی می توانند از شاخص های رفتاری مدیران، نظیر بیش اعتمادی، در ارزیابی اعتبار افشاهای شرکتی و پیش بینی هزینه سرمایه بهره گیرند. این پژوهش می تواند مبنایی برای تحقیقات آتی در زمینه ترکیب ویژگی های شخصیتی مدیران و سازوکارهای افشای اطلاعات غیرمالی در بازارهای نوظهور باشد.

کلیدواژه ها:

افشای اختیاری و غیراختیاری مسئولیت اجتماعی ، بیش اعتمادی مدیرعامل ، هزینه سرمایه ، بورس اوراق بهادار تهران