تاثیر تخصص حسابرس در صنعت و وابستگی اقتصادی حسابرس به صاحبکار بر عملکرد پایداری شرکت: نقش قدرت رئیس کمیته حسابرسی

هدف: عملکرد پایدار شرکت ها در خلق ارزش بلندمدت برای ذی نفعان مستلزم گزارشگری شفاف و قابل اعتماد است که بتواند مبنای تصمیم گیری آگاهانه و اعتماد عمومی را فراهم آورد. در این راستا، حسابرسی با تخصص در صنعت، نقش کلیدی در ارتقای کیفیت گزارش ها ایفا می کند و با تحلیل دقیق و جامع، اطمینان از صحت اطلاعات مالی را تضمین می سازد. همچنین، میزان اتکای اقتصادی به صاحبکار و ساختار و رهبری کمیته حسابرسی، به عنوان عوامل تعیین کننده، تاثیر بسزایی بر استقلال و اثرگذاری فرایند حسابرسی دارند. این ترکیب نهادی و تخصصی، پایه ای قوی برای تحقق اهداف پایداری و ارزش آفرینی بلندمدت ایجاد می کند. بنابراین، هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی تاثیر تخصص حسابرس در صنعت و وابستگی اقتصادی حسابرس به صاحبکار بر عملکرد پایداری شرکت ها با در نظر گرفتن نقش تعدیلی قدرت رئیس کمیته حسابرسی است. روش: پژوهش حاضر با توجه به هدف، در دسته مطالعات کاربردی قرار دارد. از نظر روش شناخت، این مطالعه رویکردی توصیفی-همبستگی داشته و از لحاظ ماهیت در گروه مطالعات علی-پس رویدادی طبقه بندی می شود. داده های گردآوری شده کمی بوده و از طریق گزارش های حسابرسی شرکت ها، صورت های مالی، مستندات مرتبط و یادداشت های توضیحی موجود در سامانه کدال و نرم افزار ره آورد نوین استخراج شده اند. جامعه آماری شامل ۱۵۱ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۲ است که در مجموع ۱۰۵۷ مشاهده را در بر می گیرد. برای تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها، از روش رگرسیون چندگانه مبتنی بر داده های ترکیبی استفاده شده است. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که تخصص حسابرس در صنعت تاثیر مثبت و معناداری بر عملکرد پایداری شرکت دارد؛ به گونه ای که دانش عمیق و تجربه تخصصی حسابرس در حوزه فعالیت شرکت، زمینه ساز ارتقای شاخص های زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی می شود و بهبود کیفیت گزارش دهی و تصمیم گیری را تسهیل می کند. در مقابل، وابستگی اقتصادی حسابرس به صاحبکار تاثیر معناداری بر عملکرد پایداری شرکت نشان نداده است. علاوه بر این، قدرت رئیس کمیته حسابرسی نقش تقویت کننده و معناداری در رابطه میان تخصص حسابرس در صنعت و عملکرد پایداری شرکت ایفا می کند، در حالی که چنین تاثیری در رابطه وابستگی اقتصادی حسابرس به صاحبکار مشاهده نشده است، که اهمیت استقلال و تخصص حسابرس را برجسته می سازد. نتیجه گیری: تخصص حسابرس در صنعت نقش بسیار موثری در ارتقای عملکرد پایداری شرکت ها ایفا می کند، زیرا دانش تخصصی و تجربه عملی حسابرس موجب بهبود کیفیت گزارشگری مالی و افزایش شفافیت اطلاعات می شود. این امر امکان اتخاذ تصمیم گیری های بلندمدت، مسئولانه و متکی بر داده های دقیق را فراهم ساخته و شرکت ها را در دستیابی به توازن میان ابعاد اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی یاری می دهد. با این حال، شواهد نشان می دهد که وابستگی اقتصادی حسابرس به صاحبکار تاثیر قابل توجهی بر عملکرد پایداری ندارد و بیانگر وجود عوامل پیچیده و چندلایه در فرایند حسابرسی است. همچنین، قدرت رئیس کمیته حسابرسی نقش حمایتی اساسی در بهره گیری موثر از تخصص حسابرس برای تقویت عملکرد پایداری ایفا می کند که اهمیت ساختار حاکمیتی و رهبری قوی را در این مسیر نمایان می سازد. نوآوری: با وجود مطالعات گسترده در زمینه حسابرسی و حاکمیت شرکتی، هنوز خلا قابل توجهی در پژوهش هایی مشاهده می شود که به صورت هم زمان تاثیر تخصص حسابرس در صنعت و وابستگی اقتصادی او به صاحبکار را بر عملکرد پایداری شرکت ها بررسی کنند. در بیشتر تحقیقات پیشین، این متغیرها به طور مجزا تحلیل شده و از تعامل میان آن ها غفلت شده است. افزون بر این، نقش سازوکارهای حاکمیتی تعدیلگر، به ویژه قدرت رئیس کمیته حسابرسی، به عنوان عاملی تاثیرگذار در روابط یادشده کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی نوآورانه، به تلفیق سه مولفه کلیدی یعنی تخصص حسابرس در صنعت، وابستگی اقتصادی حسابرس به صاحبکار و قدرت رئیس کمیته حسابرسی می پردازد تا اثر ترکیبی و هم افزای آن ها را بر عملکرد پایداری شرکت ها تحلیل کند. اهمیت این رویکرد در آن است که بررسی هم زمان این عوامل می تواند به درک عمیق تر و جامع تری از سازوکارهای موثر بر پایداری شرکت ها منجر شود و تصویری واقعی تر از پویایی های حاکمیتی ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

تخصص حسابرس در صنعت ، وابستگی اقتصادی حسابرس به صاحبکار ، عملکرد پایداری شرکت ، قدرت رئیس کمیته حسابرسی