پیامدهای استفاده مسئله زا از شبکه های اجتماعی بر خواب، تمرکز و یادگیری؛ ارائه راهکارهای پیشگیرانه

استفاده مسئله زا از شبکه های اجتماعی در میان دانش آموزان مدارس، به ویژه در محیط آموزشی ایران، به عنوان یک پدیده نوظهور و پیچیده، پیامدهای چندجانبه ای بر فرایند یادگیری، توجه و الگوهای خواب دارد. این پژوهش با هدف بررسی تاثیرات استفاده غیرمتعادل از شبکه های اجتماعی بر کیفیت خواب، تمرکز شناختی و یادگیری مدرسه ای طراحی شده است و با بهره گیری از روش توصیفی–تحلیلی، داده ها از طریق مطالعات اسنادی و تحلیل منابع علمی معتبر جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که حضور طولانی و نامنظم در فضای مجازی منجر به به هم ریختگی ریتم خواب، کاهش کیفیت استراحت ذهنی و اختلال در تمرکز پایدار می شود؛ اختلالی که به طور مستقیم عملکرد تحصیلی و تثبیت مفاهیم یادگیری را محدود می کند. افزون بر این، کاهش توجه شناختی موجب یادگیری سطحی، فراموشی سریع مطالب و مشارکت محدود در فعالیت های آموزشی می شود، که در بلندمدت توانایی دانش آموز در مدیریت زمان و خودکنترلی را نیز کاهش می دهد. یافته های نظری این پژوهش با چارچوب های علمی بندورا، دوئک، هتی، گرینفیلد و سیف همسو بوده و بر اهمیت ایجاد محیط مدرسه ای پایدار، تقویت مهارت های خودتنظیمی و مدیریت زمان، و ارائه آموزش های پیشگیرانه در زمینه استفاده صحیح از شبکه های اجتماعی تاکید می کند. این پژوهش با ارائه تحلیل های کاربردی، بستری برای بهبود کیفیت یادگیری، ارتقای سلامت روان و شکل گیری رفتارهای آموزشی مثبت در دانش آموزان فراهم می آورد و سیاست گذاران و معلمان را در طراحی برنامه های حمایتی و پیشگیرانه راهنمایی می کند.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی ، خواب دانش آموزان ، تمرکز شناختی ، یادگیری مدرسه ای ، خودتنظیمی ، مدیریت زمان ، محیط آموزشی ، اختلالات رفتاری ، پیشگیری آموزشی