بررسی و تحلیل موقعیت سکونتگاههای انسانی عصر مفرغ و آهن (شهرستان قروه – کردستان، ایران)، براساس سیستم اطلاعات جغرافیایی

شرایط زیست محیطی و جغرافیایی، از گذشته تا به امروز، در زندگی جوامع بشری نقش تعیین کننده ای داشته است، که این امر امکان ایجاد محیط های قابل سکونت و الگوهای زیستگاهی متناسب با محیط اطراف را ممکن می سازد. بر اساس این رویکرد در باستان شناسی، عوامل محیطی در ارزیابی سکونتگاههای انسانی در هر دوره نقش مهمی را ایفا می کنند. شهرستان قروه در جنوب شرق استان کردستان، دارای موقعیت جغرافیایی بصورت دشت های مرتفع و اطراف آن کوه های کم ارتفاعی، با ترکیب دشت و کوهپایه، بستری برای الگوهای استقراری از دوره های مختلف پیش از تاریخ تا دوران اسلامی فراهم شده است. پژوهش حاضر با روش میدانی (بررسی های میدانی باستان شناسی) بر مبنای توصیفی- تحلیلی، تهیه و تفسیر نقشه های GIS و کتابخانه ای می پردازد. بررسی سکونتگاه های انسانی عصر مفرغ و آهن دشت قروه، به شاخصه های عوامل زیست محیطی، شامل نزدیکی به منابع آبی، ارتفاع، میزان شیب، پوشش گیاهی و کاربری زمین و... تاثیرگذار در شکل دهی توزیع زمانی – مکانی زیستگاه های انسانی می پردازد. پرسش اصلی این پژوهش، چگونگی شکل گیری و پراکنش ۹ محوطه باستانی عصر مفرغ و آهن بر اساس عوامل محیطی موثر است. بررسی ها بر اساس نقشه های GIS نشان داد که الگوی مکان گزینی محوطه ها بر اساس عوامل محیطی همچون: ارتفاع، شیب، منابع آبی در شکل گیری و برهمکنش فرهنگی سکونتگاههای انسانی عصر مفرغ و آهن دشت قروه مشهود است. موقعیت جغرافیایی دشت قروه، دارای دشت های میان کوهی، ارتفاعات، دره ها و تپه ماهوره ای کم ارتفاع است. قرارگیری زیستگاه های عصر مفرغ و آهن در دشت با ارتفاع کمتر از ۲۰۰۰ متر و شیب بین ۰-۱۰، دسترسی به منابع آبی کمتر از ۱۰۰ متر، سکونتگاه ها بر اساس شیوه زندگی فصلی و دائم، معیشت کشاورزی و دامپروری مشاهده شده است.

کلیدواژه ها:

شهرستان قروه ، سکونتگاه های عصر مفرغ ، عصر آهن ، عوامل محیطی ، GIS