کلاس درس بدون دیوار: رویکردهای نوین در آموزش محیط زیستی و پیوند برنامه درسی با مسئولیت پذیری مدنی.

در مواجهه با بحران های زیست محیطی معاصر، الگوهای سنتی آموزش که بر انتقال دانش در محیط های بسته استوارند، کارایی لازم را برای ایجاد تغییرات رفتاری پایدار از دست داده اند. این نوشتار با هدف تبیین مفهوم «کلاس درس بدون دیوار»، به بررسی رویکردهای نوین در آموزش محیط زیستی و چگونگی پیوند آن با مسئولیت پذیری مدنی می پردازد. ایده کلاس درس بدون دیوار، فراتر از تغییر فیزیکی مکان آموزش، بر درهم تنیدگی یادگیری با تجربیات زیسته در دل طبیعت و جوامع محلی تاکید دارد.در این رویکرد، برنامه درسی از حالت ایستا و موضوع محور به ساختاری پویا و پروژه محور تغییر می یابد که در آن یادگیرندگان مستقیما با چالش های اکولوژیک محیط پیرامون خود درگیر می شوند. یافته ها نشان می دهد که آموزش مبتنی بر مکان (Place-based Education) و یادگیری خدمات محور، حلقه های مفقوده میان آگاهی نظری و کنشگری عملی هستند. زمانی که دانش آموزان به مشاهدهگری فعال در زیست بوم خود تبدیل می شوند، درک عمیق تری از وابستگی متقابل میان سلامت محیط زیست و رفاه اجتماعی به دست می آورند.این مقاله استدلال می کند که پیوند برنامه درسی با مسئولیت پذیری مدنی، دانش آموز را از یک «مصرف کننده اطلاعات» به یک «شهروند اکولوژیک» تبدیل می کند؛ شهروندی که نسبت به پیامدهای اخلاقی و اجتماعی تصمیمات خود آگاه است. در این فرآیند، مهارت های تفکر انتقادی، حل مسئله و مشارکت گروهی تقویت شده و حس تعلق به جامعه ارتقا می یابد. در نهایت، کلاس درس بدون دیوار به عنوان راهکاری استراتژیک برای بازتعریف نقش نهاد آموزش در توسعه پایدار معرفی می شود که می تواند با شکستن مرزهای میان مدرسه و جامعه، نسلی متعهد، پرسشگر و مسئولیت پذیر در قبال میراث طبیعی و مدنی تربیت کند.

کلیدواژه ها:

آموزش محیط زیستی ، کلاس درس بدون دیوار ، برنامه درسی تجربی ، مسئولیت پذیری مدنی ، شهروندی اکولوژیک ، یادگیری مکان محور