قدرت بی قدرتان، دوام فعالیت های اقتصادی مخرب و بحران های محیط زیستی نقش باورها و فشارهای اجتماعی در خشکاندن دریاچه اورمیه

بستن سدهای پرشمار و تخریب زیست بوم محلی حوزه آبریز دریاچه اورمیه، ابتدا به دست دولتی کوته‎نگر با نگاه مهندسی محور و قدرت ژئوپولوتیکی اش، و سپس، به دست شرکت ها و کسب وکارهای صنعتی-معدنی رانتجوی پرنفوذ و کشاورزی سنتی-معیشتی صورت گرفته است. ذی‎نفعان تلاش شان بر رواج نظام پاداش و تنبیه و باورهایی در جامعه بوده که نه تنها مردم در چنبره دروغ زندگی کنند، بلکه با اعمال فشار بر فعالان محیط زیستی، آن ها را مجبور به تحریف ترجیحات خود و دیگران وادارند. ابررانت جویان منابع آبی، محتملا قصدمندانه منافع کشاورزان منطقه را هم وابسته به مسیری کرده اند که خودشان از آن نفع می برند و از این طریق، سکوت آن‎ها را بیمه کرده اند. همچنین کم کارکردی نهادهای مدیریت نزاع در سطح ملی، بستری برای بی تفاوتی نسبت به بحران های زیست محیطی این منطقه بوده است. نوشته حاضر در قالب مطالعه ای میان رشته ای، با روش توصیفی، تحلیلی، کاربردی، و با رویکرد اقتصاد سیاسی، نتیجه گیری و پیشنهاد می کند که: ۱) تشویق به "تحریف ترجیح"، برای خود دولت ها هم نوعی سردرگمی ایجاد می کند و قدرت ابتکار حکومت از دست برود. ۲) بنا به قرآن (لیقوم الناس بالقسط) و به تجربه جوامع، آزادی در طول تاریخ بشر، حقی بوده است که اهل جامعه به دست آورده اند. جامعه‎ای مهیای بسیج، باید حکومت را مقید به امور توسعه خواهانه کند. ۳) آموزش درست (به جای آموزش سرمایه مدار منفعت طلبانه) می تواند با خلق "مشاعات اجتماعی" زبانی مشترک برای بحث پیرامون پایداری محیط زیست پدید آورد. ۴) در غیاب مسئولیت پذیری عاملان سیاسی و اقتصادی (دولت، صنعت، معدن و کشاورزی)، جامعه مدنی می تواند مدل همدارها را برای اداره مشاعاتی مانند دریاچه و منابع آبی اختیار کند.

کلیدواژه ها:

دریاچه اورمیه ، قدرت بی قدرتان ، نظام باورها ، فعالیت‎های اقتصادی مخرب محیط زیست