تحلیل پیامدهای جاپای بوم شناختی بر پایداری کلان شهر تهران

جاپای بوم شناختی نشان دهنده میزان مصرف منابع طبیعی و خدمات موردنیاز انسان است و برابر با مقدار زمین یا آب لازم برای تامین نیازهای مصرفی جامعه و جذب پسماندهای تولیدی آن ها می باشد. در این پژوهش، از روش های جاپای بوم شناختی و نرم افزار GIS برای تجزیه وتحلیل داده ها و ارزیابی پایداری استفاده شده است. جاپای بوم شناختی و ظرفیت زیستی شهر تهران با بهره گیری ازاین روش کمی و ارزیابی جاپای بوم شناختی و ظرفیت زیستی، از روش توصیفی-تحلیلی و منابع کتابخانه ای استفاده شده است. تحلیل های انجام شده نشان می دهد که جاپای بوم شناختی تهران معادل ۶.۱۲ هکتار و ظرفیت زیستی آن ۰.۰۱۴۱ هکتار است. شهر تهران در مقایسه با ظرفیت زیستی و جاپای بوم شناختی خود دچار کمبود زیست محیطی است و از نظر اکولوژیکی در وضعیت ناپایداری قرار دارد. بررسی ظرفیت زیستی آن با کسری تعادل اکولوژیکی معادل ۷۴,۶۳۲,۸۹۰.۷ هکتار مواجه است. بر اساس محاسبات انجام شده، کلان شهر تهران از نظر بوم شناختی ناپایدار است و با الگوهای مصرف فعلی، ساکنان آن توانایی تامین نیازهای خود از طریق تولیدات داخلی را ندارند. میزان مصرف در این شهر از حد اکولوژیکی جهانی فراتر رفته و ظرفیت زیستی قابل تحمل محیط، پاسخگوی نیازهای ساکنان نیست. برای مواجهه با مشکل ناپایداری و کاهش جاپای بوم شناختی، لازم است که به طور جامع و چندجانبه اقداماتی صورت گیرد. این اقدامات شامل مدیریت منابع، کاهش مصرف، بهبود زیرساخت های شهری، و افزایش آگاهی عمومی می باشند. اجرای این راهکارها به کاهش فشار بر منابع طبیعی، بهبود کیفیت زندگی شهروندان و ایجاد شهری پایدار کمک کند.

کلیدواژه ها:

جاپای بوم شناختی ، توسعه پایدار شهری ، پایداری ، کلان شهر تهران