تاثیر پرتو گاما و بتا بر آفات و خواص بیوشیمیایی ارقام خرمای زاهدی و مضافتی

باتوجه به ضرورت جایگزینی متیل بروماید، تاثیر دزهای مختلف پرتوگاما و پرتو بتا در کنترل شپشه ­داندانه­دار و شب­پره مدیترانه ­ای و خواص بیوشیمیایی میوه در دو رقم خرمای زاهدی و مضافتی بررسی شد. خرمای بسته بندی شده در معرض دزهای مختلف ۰، ۲۵۰، ۵۰۰، ۷۵۰، ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ گری قرار گرفتند. برای پرتودهی از منبع کبالت-۶۰ و  پرتو بتا با انرژی پرتو ۱۰ مگا الکترون ولت استفاده شد. نتایج بررسی ها نشان داد که دز کشنده ۹۰ درصد پرتو گاما برای حشره کامل شپشه دندانه دار روی رقم زاهدی معادل ۱۱۳۲.۳۳ گری و روی رقم مضافتی معادل ۱۱۷۲.۷۶ گری و برای لارو شب پره مدیترانه ای روی رقم زاهدی معادل ۱۰۵۵.۱۶ گری و روی رقم مضافتی معادل ۱۱۲۶.۰۶ گری است. همچنین، دز کشنده ۹۰ درصد پرتو بتا برای حشره کامل شپشه دندانه دار روی رقم زاهدی معادل ۱۱۶۰.۹۲ گری و روی رقم مضافتی معادل ۱۲۵۵.۹۷ گری و برای لارو شب پره مدیترانه ای روی رقم زاهدی معادل ۱۱۷۷.۶۷ گری و روی رقم مضافتی معادل ۱۳۴۰.۱۶ گری است. در هر دو رقم، شیب افزایش شاخص بریکس با افزایش دز پرتودهی در تیمارهای پرتودهی گاما بالاتر از بتا بود. مقدار قندهای احیاکننده با افزایش تدریجی سطح دز تابش تا ۱۲۵۰ گری نسبت  به شاهد کاهش یافت. در فاصله دزهای ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ گری مقاومت نسبت به کاهش مقدار قند مشاهده شد. با افزایش دز پرتودهی مقدار ترکیبات فنولیک به تدریج کاهش یافت. قدرت آنتی اکسیدانی آهن آهن با افزایش دز پرتودهی با شیب ملایمی افزایش نشان داد. تفاوت معنی­داری بین داده ­های پارامترهای رنگ در شاهد و تیمارهای پرتودهی مشاهده نشد. باتوجه به نتایج به دست آمده پرتودهی میوه خرمای ارقام زاهدی و مضافتی با دزهای ۱۰۰۰ تا ۱۲۵۰ گری ضمن کنترل دو آفت انباری مهم خرما، تاثیر منفی و معنی­داری بر خواص بیوشیمیایی و ظاهری میوه این ارقام خرما به ­جا نگذاشت.

کلیدواژه ها:

ضدعفونی ، پرتودهی ، عوامل خسارت زا ، کیفیت میوه