تبیین مولفه های توحید ذاتی خداوند در پرتو ضرورت ازلی وجود و برخی لوازم وجود شناختی آن با محوریت اصول و مبانی حکمت متعالیه

هدف این نوشتار آن است که با تحلیل و تبیین اصل «ضرورت ازلیه حقیقت وجود» به کارکرد این اصل در تبیین مولفه های توحید ذاتی بپردازد. «ضرورت ازلیه حقیقت وجود» که منطبق بر وجود واجب تعالی است، بدین معناست که حقیقت وجود یا همان واجب تعالی، مقید، متحیث و مشروط به هیچ قید، حیثیت و شرطی نمی باشد و «مطلق علی الاطلاق» است. «عدم تناهی و اطلاق وجودی حقیقت وجود»؛ «معیت قیومیه حقیقت وجود با مظاهر خود»؛ «کل الکمال بودن حقیقت وجود»؛ «کل الکمال بودن مظاهر حقیقت وجود» و «تحقق وحدت اتصالی در ساحت هستی» همگی از لوازم پذیرش «ضرورت ازلیه حقیقت وجود» می باشند. اصل «ضرورت ازلیه حقیقت وجود» و لوازم آن نقش مهمی در تبیین و اثبات مولفه های توحید ذاتی از جمله مولفه «اثبات استقلال محض ذات واجب تعالی»؛ مولفه «اثبات عدم تناهی ذات واجب تعالی» مولفه «نفی استقلال وجودی از ماسوی الله» و مولفه «تبیین نحوه وجود کثرات در فرض نامتناهی بودن ذات واجب تعالی» ایفاء می نمایند. بر این اساس ادعا بر این است که اثبات و تبیین دقیق «توحید ذاتی» آنگونه که مد نظر محققین از عرفا و حکما می باشد، تنها با کاربست «ضرورت ازلیه حقیقت وجود» و لوازم آن میسر و ممکن خواهد بود.

کلیدواژه ها:

ضرورت ازلیه حقیقت وجود ، توحید ذاتی ، نامتناهی بودن ذات واجب تعالی ، استقلال محض ذات واجب تعالی ، تبیین نحوه وجود کثرات