تحلیل مفهوم روح در پیوند با امر الهی با تاکید بر دیدگاه علامه طباطبایی

دستیابی به هر هدفی نیازمند شناخت سه چیز است: سیرکننده، مسیر و هدف. رسیدن به نقطه حقیقت هستی نیز از این قاعده مستثنی نیست و سیرکننده یا سالک طریق حق باید شناخت جامعی نسبت به خود داشته باشد. نظر به اینکه روح، حقیقت وجودی سالک سائر است، حرکت در مسیر بندگی بدون معرفت روح ممکن نیست. یکی از منابع شناخت روح، مراجعه به قرآن کریم و بررسی دلالی واژه روح در آیات است. این واژه در شکل های مختلف «روح دمیده شده در عموم بشر»، «روح الایمان»، «روحی که بر انبیاء القا می شود» و «روح نازل شده در شب قدر» در قرآن به کار رفته است. از آن جایی که روح دمیده شده در عموم بشر شناخته شده تر است، مفسران در معنای انواع دیگر روح دست به تاویل زدند؛ لیکن علامه طباطبایی روح را امری واحد عینی می داند که در ظرفیت های گوناگون جلوه های متعدد می یابد. این نوشتار با روش توصیفی-تحلیلی ضمن بررسی معنایی روح منتسب به امر در آیات قرآن کریم وارائه دیدگاه صحیح در این باره، آثار حاصل از این انتساب را نیز توضیح می دهد. از جمله دستاوردهای پژوهش حاضر این است که: تاویل روح به معنای حیات بخشی و امثال آن صحیح نیست، بلکه روح در آیات گوناگون از وجود عینی ذومراتب برخوردار است؛ بدینصورت که روح مطلق نازل شده در شب قدر بالاترین مرتبه ارواح است و دیگر مراتب روح از آن نشات می گیرند. هم چنین از بررسی پیوند روح با امر در آیات قرآن، ویژگی های تجرد، ثبات، فعلیت و بساطت برای روح قابل استنباط است.

کلیدواژه ها:

"روح" ، "عالم امر" ، "پیوند روح با امر در قرآن کریم" ، "بساطت روح" ، "تفسیر المیزان"