طراحی و آزمون یک مدل مداخله ای هوشمند مبتنی بر شبکه های اجتماعی داخلی و چالش های مشارکتی خانوادگی برای افزایش فعالیت بدنی نوجوانان در خانه

در عصر دیجیتال، گرایش نوجوانان به فضای مجازی و کاهش فعالیت بدنی به یک چالش دوگانه سلامت تبدیل شده است. این پژوهش با هدف طراحی و آزمون یک مدل مداخله ای ترکیبی (دیجیتال-خانوادگی) برای ترغیب نوجوانان به فعالیت بدنی در خانه انجام شد. مدل «چالش های خانوادگی پلکانی» بر بستر شبکه اجتماعی داخلی «شاد» طراحی گردید و شامل محتوای ویدیویی کوتاه، چالش های حرکتی افزایشی هفتگی و رقابت گروهی خانوادگی بود. پژوهش حاضر با روش آمیخته (کیفی-کمی) و با طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. جامعه آماری شامل ۵۶ نوجوان ۱۲ تا ۱۵ ساله شهر اصفهان بودند که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۶ هفته در مداخله شرکت نمود. داده ها با استفاده از پرسشنامه بین المللی فعالیت بدنی (IPAQ-A)، مقیاس انگیزش خودتعیین گری (BREQ-۳) و مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و با تحلیل کوواریانس و تحلیل مضمون تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، افزایش معناداری در میانگین زمان فعالیت بدنی با شدت متوسط تا شدید (MVPA) و همچنین نمره انگیزش درونی داشته اند (۰۵/۰>P). تحلیل کیفی نیز مضامین «جذابیت ساختاریافته»، «ارتباط اجتماعی نوین» و «بازتعریف فضای مجازی» را به عنوان نقاط قوت مدل آشکار ساخت. نتیجه گیری کلی آن است که استفاده هوشمندانه از بسترهای دیجیتال آشنا در قالب چالش های بازی گونه و مشارکت خانوادگی، می تواند راهبرد موثری برای افزایش تحرک نوجوانان و غنی سازی تعاملات خانوادگی باشد.

کلیدواژه ها:

فعالیت بدنی در خانه ، نوجوانان ، فضای مجازی ، شبکه اجتماعی شاد ، چالش حرکتی ، مشارکت خانوادگی ، بازی انگاری ، انگیزش درونی.