مدرسه به مثابه نهاد کنترل یا پرورش؟ تحلیل پنهان قدرت در نظام آموزش رسمی و بازاندیشی در کارکردهای آشکار و نهفته نهادهای تعلیم و تربیت

در عصر معاصر که نظام های آموزشی نقشی محوری در شکل دهی به نسل های آینده ایفا می کنند، پرسش بنیادین درباره ماهیت واقعی مدارس به عنوان نهادهای اجتماعی اهمیت فزاینده ای یافته است، به گونه ای که اندیشمندان علوم اجتماعی و فلسفه تعلیم و تربیت را بر آن داشته تا فراتر از رویکردهای سنتی و کارکردگرایانه، به تحلیل لایه های پنهان قدرت، کنترل اجتماعی، و بازتولید ساختارهای طبقاتی در دل نظام آموزش رسمی بپردازند. این مقاله با هدف کاوش در تنش های اساسی میان کارکردهای رسمی و پنهان مدارس، به بررسی این پرسش می پردازد که آیا نهادهای آموزشی در جوامع معاصر بیشتر به مثابه ابزارهای پرورش استعدادهای فردی و توانمندسازی انسانی عمل می کنند، یا اینکه نقش غالب آن ها تولید مثل نظم اجتماعی موجود، مشروعیت بخشی به ساختارهای قدرت، و آماده سازی شهروندان مطیع برای الزامات اقتصاد سرمایه داری است. با بهره گیری از رویکردهای نظری انتقادی و تحلیل ساختارشکنانه، یافته های این پژوهش نشان می دهد که مدارس به طور همزمان در خدمت اهداف متناقضی قرار دارند و این تناقض بنیادین مستلزم بازاندیشی جدی در سیاست گذاری های آموزشی و ساختارهای نهادی آموزش و پرورش است.

کلیدواژه ها:

نظام آموزش رسمی ، کنترل اجتماعی ، کارکردهای پنهان مدرسه ، بازتولید طبقاتی ، نظریه انتقادی آموزش ، قدرت نهادی