تحلیل نهادی موقعیت های تعارض منافع در شهرداری تهران: شناسایی ریسک های ساختاری کارکردی، رفتاری و حقوقی قانونی

تعارض منافع، یکی از چالش های اساسی در حکمرانی شهری است که می تواند کارآمدی نهادی و اعتماد عمومی را به طور جدی تضعیف کند. در سازمان هایی با ساختار پیچیده و چندسطحی مانند شهرداری تهران، تداخل وظایف، روابط غیررسمی و ضعف در نظارت قانونی، زمینه شکل گیری موقعیت های متعدد تعارض منافع را فراهم می کند. از این رو، تحلیل نهادی این پدیده برای فهم عمیق تر ریشه های ساختاری و رفتاری آن اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و ماهیت کاربردی انجام شده و از روش تحلیل مضمون برای استخراج الگوهای مفهومی استفاده کرده است. داده ها از طریق ۳۲ مصاحبه نیمه ساخت یافته با مدیران، کارشناسان و اعضای شورای شهر تهران گردآوری شده و از طریق سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته ها بیانگر آن بوده است که تعارض منافع در شهرداری تهران پدیده ای نظام مند و چندسطحی است که در تعامل میان ساختارهای سازمانی کارکردی، چارچوب های حقوقی قانونی و شبکه ذی نفعان بازتولید می شود. در سطح سازمانی کارکردی، تمرکز نامتوازن قدرت، ابهام در وظایف و وابستگی تصمیم ها به سازوکارهای غیررسمی، اصلاحات را ناکارآمد می کند؛ در سطح حقوقی قانونی، پراکندگی مقررات و خلاهای قانونی امکان سوءاستفاده و تفسیر سلیقه ای را فراهم می آورد؛ و در سطح شبکه ذی نفعان، تعاملات قدرت و دسترسی برخی گروه ها زمینه بازتولید تعارض منافع را تقویت می کند. یافته ها نشان می دهد مدیریت موثر این پدیده نیازمند رویکردی تلفیقی است که هم ساختار و قوانین را اصلاح کند و هم شبکه های ذی نفع و الگوهای رفتاری را مدیریت کند.

کلیدواژه ها:

تعارض منافع ، تحلیل نهادی ، ریسک نهادی ، شهرداری تهران