جایگاه باغچه و حوض آب در حیاط مرکزی و تاثیر آن ها در تامین روشنایی خانه های منتخب تاریخی قاجاری کاشان

بهره مندی از روشنایی طبیعی در خانه های تاریخی کاشان باعث شکل گیری حیاط های مرکزی شده است. یکی از فاکتورهای سنجش عملکرد حیاط مرکزی در هدایت نور به فضاهای مجاور آن، فاکتور ضریب نور روز یا DF آن فضاهاست. فاکتور نور روز تابع عواملی ازجمله انعکاس مصالح حیاط مرکزی است؛ لذا مهم است جایگاه حوض های آب و باغچه ها به عنوان جزئی از اجزای تشکیل دهنده آن در هدایت نور برای فضاهای مجاور مورد ارزیابی قرار گیرد. لذا این پژوهش با دیدی کمی و با روش تحقیق تشریحی، با استفاده از منابع کتابخانه ای و مشاهدات میدانی، عملکرد هدایت نور حوض های آب و باغچه ها را در نمونه های منتخب از خانه های تاریخی کاشان مورد ارزیابی قرار می دهد. مشاهدات میدانی نشان می دهد که کف حیاط ها از آجر، حوض آب و باغچه ها پوشیده شده است. همچنین میزان گستردگی استفاده از هرکدام از این موارد یادشده متفاوت است؛ لذا برای فهم ارتباط این تنوع با هدایت نور، شاخص مقطع پلانی یا SAR به عنوان شاخص عملکرد نورگیری حیاط، در هرکدام از نمونه ها بررسی گردید سپس نتایج این بخش با مجموع مساحت باغچه و حوض آب نسبت به مساحت کل حیاط مقایسه شد. یافته ها نشان می دهد در نمونه هایی که شاخص مقطع پلانی SAR از مقادیر توصیه شده کمتر است، میزان مجموع پوشش حوض آب و باغچه ها به مساحت کل حیاط افزایش دارد و برعکس. بنابراین می توان چنین دریافت که گستردگی پوشش باغچه ها و حوض آب در کف حیاط در راستای افزایش نور در فضاهای مجاور حیاط های مرکزی ازطریق انعکاس بیشتر نور است.

کلیدواژه ها:

حیاط مرکزی ، حوض آب ، باغچه ، روشنایی طبیعی ، کاشان ، خانه تاریخی