بسترهای حکمرانی متعالی اسلامی در سه پارادیم

حکمرانی اسلامی به عنوان فرایندی نهادی برای اعمال قدرت و مدیریت عمومی در بستر نظام سیاسی، نیازمند تحلیل تطبیقی پارادایم های بنیادین مشروعیت و کارآمدی است. این پژوهش به بررسی سه پارادایم نظام سیاسی یعنی نظام سنتی «امت و امامت»، نظام نوین «دولت ملت» و الگوی تلفیقی «امامت و ملت» مبتنی بر مردم سالاری دینی جمهوری اسلامی ایران پرداخته است. در این پژوهش با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد تطبیقی پارادایمی، مبانی نظری، شاخص ها و کارکردهای هر الگو با تاکید بر تفاوت های هستی شناختی مشروعیت الهی و ملی و چالش های عملی حفظ توازن میان مشروعیت و کارآمدی بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که هر پارادایم با مزایا و محدودیت های ویژه خود، لزوم توجه به بسترهای نظام سیاسی در فهم حکمرانی اسلامی را برجسته می سازد. نظام امت و امامت بر مشروعیت الهی و رهبری الهی تاکید می کند، نظام دولت ملت با تکیه بر قرارداد اجتماعی و حاکمیت ملی، از مشروعیت الهی فاصله گرفته، و در بلندمدت با بحران مشروعیت روبه رو است. الگوی امامت و ملت، با تلفیق دو منبع مشروعیت، چالش حفظ توازن میان اصول ثابت دینی و مقتضیات عقلانی مدرن را مطرح می کند که موفقیت آن در توانمندی تحقق مردم سالاری دینی و کارآمدی سیاست ها است. این پژوهش با ارائه چارچوب نظری سه گانه، بازخوانی مبانی حکمرانی اسلامی و الگو سازی مردم سالاری دینی را در دوران معاصر ممکن ساخته است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی متعالی اسلامی ، امامت-امت ، امامت-ملت ، دولت-ملت ، مشروعیت و پارادایم