علم شهروندی و مدیریت ریسک سیلاب: ارائه مدلی نوین برای ارتقای تاب آوری اجتماعی

سیلاب یکی از پرمخاطره ترین چالش ها در مدیریت منابع آب است که آثار اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی گسترده ای به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی در رویکرد علم شهروندی و ارائه مدلی نوین برای ارتقای تاب آوری اجتماعی در برابر سیلاب انجام شد. روش تحقیق مبتنی بر مرور نظام مند منابع، تحلیل انتقادی مدل های موجود و طراحی یک چارچوب بومی سازی شده بود. مدل پیشنهادی چرخه ای چهارمرحله ای (هم طراحی، داده برداری مشارکتی، تحلیل مشترک و اقدام جمعی) است که شهروندان را از سطح جمع آوری داده فراتر برده و در تمامی مراحل پژوهش و تصمیم سازی درگیر می کند. نتایج ارزیابی تطبیقی نشان داد این مدل با میانگین امتیاز ۴ از ۵ در شاخص هایی همچون مشارکت، شفافیت، کاربردپذیری و تاب آوری اجتماعی عملکرد بهتری نسبت به الگوهای سنتی دارد. مطالعه موردی پیشنهادی در شهرهای اهواز و آق قلا نیز نشان داد به کارگیری این مدل می تواند موجب بهبود کیفیت داده ها، افزایش اعتماد اجتماعی، کاهش تعارضات و ارتقای مشروعیت سیاست های مدیریت سیلاب شود. بنابراین، مدل ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی مرجع برای سیاست گذاران و مدیران منابع آب در ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ارتقای تاب آوری اجتماعی ، علم شهروندی ، مدیریت ریسک سیلاب ، مدیریت منابع آب ، مشارکت مردمی