ارزیابی تاثیرات پروژه های معماری اعیان سازی تجاری در بافت های تاریخی (نمونه موردی: مجتمع تجاری بین الحرمین کلان شهر شیراز)

پروژه های اعیان سازی تجاری در بافت های تاریخی شهری اگرچه با هدف بهبود شرایط نامساعد این مناطق اجرا می شوند؛ اما تغییرات ناشی از آن ها علاوه بر بعد کالبدی، می تواند پیامدهای عمیقی بر ابعاد اجتماعی و فرهنگی محله های تاریخی برجای گذارد. پروژه مجتمع تجاری بین الحرمین در شیراز، که در یکی از بافت های تاریخی و دارای ویژگی های اجتماعی منحصربه فرد قرار گرفته است، نمونه ای از مداخله ای است که چالش هایی در حفظ هویت محله ایجاد کرده و آثار منفی درخور توجهی بر ساختار اجتماعی منطقه برجای گذاشته است. هدف این پژوهش، ارزیابی تاثیرات اجتماعی، اقتصادی و فضایی اعیان سازی تجاری مجتمع بین الحرمین بر ساکنان و فعالان تجاری این محدوده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی بوده و با روش تحلیل محتوا و رویکردی ترکیبی (کمی و کیفی) انجام شده است. داده ها ازطریق مطالعات کتابخانه ای و تحقیقات میدانی گردآوری شده است. در بخش میدانی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ساکنان و مغازه داران پاساژ بین الحرمین صورت گرفته و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA انجام شده است. همچنین از نمودارهای سانکی برای نمایش روابط میان مقولات بهره گرفته شده است. یافته ها نشان می دهد که این پروژه از یک سو باعث ارتقای برخی شاخص های کالبدی و زیست محیطی، مانند بهبود نظافت محیط و کاهش ترافیک، شده است؛ اما از سوی دیگر، پیامدهای منفی درخور توجهی همچون طرد ساکنان بومی، کاهش درآمد کسبه و تضعیف هویت محله را به دنبال داشته است. این نتایج به ویژه در ابعاد اجتماعی و فرهنگی، به بروز نارضایتی و احساس بیگانگی در میان ساکنان و فعالان تجاری منطقه منجر شده است.

کلیدواژه ها:

اعیان سازی تجاری ، بافت تاریخی ، کلان شهر شیراز