بازی های قاعده مند گروهی: راهبردی برای کاهش اختلال نافرمانی مقابله ای در دانش آموزان دبستان

اختلال نافرمانی مقابله ای یکی از شایع ترین مشکلات رفتاری در دوره دبستان است که با الگوهای پایدار نافرمانی، لجبازی، خشم و رفتارهای مقابله جویانه نسبت به معلمان و همسالان همراه بوده و می تواند فرایند یاددهی–یادگیری، جو عاطفی کلاس و سازگاری اجتماعی دانش آموزان را به طور جدی مختل کند. در سال های اخیر، رویکردهای تربیتی نوین بر استفاده از راهبردهای آموزشی–تربیتی فعال، مشارکتی و غیرتنبیهی برای مدیریت و کاهش این اختلال تاکید داشته اند. در این میان، بازی های قاعده مند گروهی به عنوان یک ابزار آموزشی–تربیتی ساختارمند، تعاملی و مبتنی بر قوانین مشخص، ظرفیت بالایی برای اصلاح رفتار، تقویت مهارت های اجتماعی و ارتقای خودکنترلی در کودکان دارند.هدف از این مقاله، بررسی و تبیین نقش بازی های قاعده مند گروهی به عنوان یک راهبرد موثر در کاهش نشانه های اختلال نافرمانی مقابله ای در دانش آموزان دبستان است. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر چارچوب های نظری یادگیری اجتماعی، خودتنظیمی رفتاری و یادگیری مبتنی بر بازی، به تحلیل سازوکارهای اثرگذاری این نوع بازی ها بر رفتارهای مقابله ای دانش آموزان می پردازد. نتایج تحلیل ها نشان می دهد که مشارکت منظم دانش آموزان در بازی های قاعده مند گروهی می تواند از طریق افزایش پایبندی به قوانین، تقویت مهارت حل مسئله، بهبود تعاملات اجتماعی، کاهش تکانشگری و فراهم سازی فرصت های تمرین رفتارهای سازگارانه، به کاهش معنادار رفتارهای نافرمانانه و مقابله ای منجر شود.یافته ها همچنین حاکی از آن است که فضای غیررسمی و انگیزشی بازی، زمینه بروز هیجانات مثبت، تخلیه سالم تنش ها و تجربه پیامدهای منطقی رفتار را فراهم کرده و در نتیجه، پذیرش قوانین و اقتدار معلم را در دانش آموزان تقویت می کند. بر این اساس، استفاده هدفمند و برنامه ریزی شده از بازی های قاعده مند گروهی در برنامه های آموزشی و تربیتی مدارس ابتدایی می تواند به عنوان یک راهبرد پیشگیرانه و مداخله ای موثر در مدیریت اختلال نافرمانی مقابله ای مورد توجه معلمان، مشاوران و برنامه ریزان آموزشی قرار گیرد.