بررسی نقش تکالیف قانونی شهرداری در قبال حوادث ناشی از عیب معابر در حقوق ایران

ایمنی معابر شهری از مهم ترین مولفه های تحقق حقوق شهروندی و نظم عمومی در شهرها به شمار می آید و شهرداری ها به عنوان متولیان اصلی مدیریت شهری، نقش محوری در پیشگیری از حوادث و جبران خسارات ناشی از معابر دارند. با این حال، وقوع حوادث زیان بار در معابر شهری همواره منجر به طرح دعاوی مسئولیت مدنی علیه شهرداری ها شده و چالش های متعددی را در زمینه تعیین مبنای مسئولیت و حدود تعهدات قانونی آنان ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش تکالیف قانونی شهرداری در قبال حوادث ناشی از معابر شهری در حقوق ایران، به تحلیل ماهیت، گستره و آثار این تکالیف می پردازد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه قوانین، مقررات، آرای قضایی و منابع فقهی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تکالیف شهرداری در حوزه احداث، نگهداری و ایمن سازی معابر در قوانین مختلفی پیش بینی شده، اما پراکندگی مقررات و ابهام در تعیین دامنه دقیق وظایف، موجب سیطره الگوی تقصیرمحور در رویه قضایی و دشواری اثبات مسئولیت برای زیان دیدگان شده است. همچنین بررسی مبانی فقهی مانند قواعد اتلاف، تسبیب و لاضرر حاکی از آن است که ظرفیت هایی برای گسترش دامنه مسئولیت شهرداری حتی در فرض ترک فعل وجود دارد. در نهایت، پژوهش بر لزوم بازنگری در نظام مسئولیت مدنی شهرداری ها، حرکت به سوی الگوهای حمایتی تر از زیان دیدگان و بهره گیری از سازوکارهای جبرانی نوین، به ویژه بیمه، تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

شهرداری ، معابر شهری ، تکالیف قانونی ، حوادث شهری ، تقصیر ، جبران خسارت