بررسی تاثیر عوامل مرتبط با حواس پرتی و رفتارهای ترافیکی رانندگان (مطالعه موردی: استان قزوین در سال ۱۴۰۳)

حواس­پرتی رانندگان یکی از عوامل اصلی بروز تصادفات جاده ای به شمار می رود. شناسایی مولفه­های موثر بر این پدیده می تواند مبنای طراحی سیاست های کنترلی و آموزشی قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر عوامل فردی و رفتاری ترافیکی رانندگی بر میزان حواس پرتی رانندگان در استان قزوین در سال ۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه به روش توصیفی-همبستگی و با رویکرد پیمایشی انجام گرفت. جامعه آماری شامل رانندگان فعال استان قزوین بود. در مجموع، ۶۰۰ پرسشنامه توزیع شد که ۴۸۶ پرسشنامه معتبر جمع آوری گردید. ابزار گردآوری داده ها، شامل پرسشنامه استاندارد فنگ و همکاران (متغیرهای جمعیت شناختی و رفتاری رانندگی) و پرسشنامه منچستر (متغیرهای حواس پرتی) بود. داده ها با استفاده از رگرسیون چندگانه همزمان در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین مولفه های رفتار رانندگی (لغزش ها، تخلفات عمدی، اشتباهات و تخلفات غیرعمدی) و میزان حواس پرتی رابطه معناداری وجود دارد. در میان آنها، مولفه اشتباهات با ضریب استاندارد (Beta=۰.۳۸۸) بیشترین نقش پیش بینی کننده را داشت. تخلفات غیرعمدی، تخلفات عمدی و لغزش ها نیز اثرگذار بودند، هرچند با شدت تاثیر کمتر.  بررسی آزمون­های آماری نشان داد مدل برازش مناسبی دارد و مشکل همخطی مشاهده نشد. استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی و سابقه تصادفات از مهم ترین عوامل افزایش حواس پرتی در رانندگان محسوب می­شوند. در مقابل، سطح تحصیلات بالاتر و تجربه بیشتر رانندگی، احتمال بروز حواس پرتی را کاهش می­دهد. این یافته ها ضرورت آموزش هدفمند و سیاست گذاری مناسب برای کاهش عوامل رفتاری پرخطر را برجسته می­سازند.

کلیدواژه ها:

حواس پرتی ، رفتار ترافیکی رانندگی ، رگرسیون چندگانه ، تلفن همراه ، استان قزوین