نقش عناصر فرم شهری در توزیع فضایی سفرها با تاکید بر آمایش پایدار شهری (مطالعه موردی: شهر تبریز)

امروزه مسائل زیست محیطی از جمله آلودگی شهرها از مهمترین مباحث و چالشهای برنامه ریزی شهری در شهرهای بزرگ می باشد.. بخش زیادی از دلایل آلودگی به رفتار سفر شهروندان در واکنش به فرم شهری مربوط می شود. در این راستا نظریات مختلفی همچون شهر کم کربن، نوشهرگرایی، و نظایر آن شکل گرفته است. این پژوهش، رابطه بین فرم شهری و توزیع فضایی سفرها در شهر تبریز را بررسی نموده است. شاخصهای مورد استفاده جهت بررسی ارتباط بین عناصر فرم شهری و میزان تولید سفر شهری شامل تراکم معابر، تراکم تقاطع اصلی شهر، دسترسی به ایستگاه های اتوبوس، دسترسی به ایستگاه های مترو شهری، تراکم جمعیتی، تراکم مسکونی خالص، می باشد. متغیرهای فوق با استفاده از GIS به لایه های مختلفی تبدیل و سپس با روش موران خودهمبستگی فضایی لایه بررسی گردید. نتایج رگرسیون وزنی جغرافیایی نشان می دهد همبستگی مناسبی بین پارامترهای فضایی شهر و تولید سفرهای خودرو مبنا در شهر تبریز وجود دارد. مهمترین معیارهای عناصر فضایی شهر، فشردگی شهر و تراکم جمعیتی است که به نوعی بیشترین توجیه کننده تولید سفرهای خودرو محور در شهر تبریز است. از طرفی، براساس R۲ نهایی به دست آمده، دسترسی به مراکز فعالیت تجاری، دسترسی به مترو و ترکیب کاربری ها، به ترتیب کمترین تاثیر در پخشایش سفرهای خودرو محور دارد. نتایج نهایی نشان می دهد که نقش عناصر فرم شهری در تولید سفر، تاثیر داشته و مدیران شهری با سازماندهی عناصر فرم شهری، می توانند تولید سفر شهری را مدیریت نمایند.

کلیدواژه ها:

توزیع فضایی سفر ، حمل و نقل شهری ، شهر تبریز ، GIS