تحلیل تعارض های هنجاری در پرورش اخلاقی معلمان: تقابل نهاد آموزش، خانواده و فضای اجتماعی

پرورش ارزشی فراگیران در جهان معاصر، نه در فضایی تهی، که در میدان نیروهای گاه متعارض نهادهای اصلی جامعه پذیری تحقق می یابد. اهمیت توجه به این موضوع از چالش های اخلاقی نوپدید و احساس سردرگمی و دوگانگی هنجاری در میان نسل جوان سرچشمه می گیرد. مسئله محوری این نوشتار بر این واقعیت پیچیده متمرکز است که دانش آموز امروزی در معرض تعارض های ارزشی ژرف و گاه آشکار میان پیام های اخلاقی نهاد آموزشی، کانون خانواده و فضای جمعی (با تاکید بر محیط دیجیتال و رسانه ها) قرار دارد؛ تقابلی که می تواند به بحران هویت، نسبی انگاری اخلاقی و تضعیف کارآمدی کلیه این نهادها بینجامد. از یک سو، مدرسه بر اصولی چون قانون پذیری، راستگویی، نظم و ارزش های رسمی تاکید می ورزد. از سوی دیگر، خانواده ممکن است با تاکید بر ارزش های قومی، دینی خاص یا مصلحت اندیشی های عملی، گاه پیامی ناهمسو ارائه دهد. در سطحی فراتر، جامعه و به ویژه رسانه های همگانی و فضای مجازی، غالبا ارزش هایی چون دارایی، شهرت، فردگرایی مفرط و لذت طلبی فوری را ترویج می کنند که ممکن است در تعارض مستقیم با آموزه های آموزشی و برخی خانوارها باشد. این چندپارگی و تقابل، چند نتیجه عمده دارد: ایجاد سردرگمی و دوگانگی در فراگیر، کاهش اعتبار و اقتدار اخلاقی آموزشگاه و مربی، و تبدیل اخلاق به موضوعی ذهنی و بی پیوند با زندگی عینی. بنابراین، این مقاله در پی تحلیل ساختاریافته ابعاد این تقابل سه گانه و پیامدهای آن است. راه برون رفت از این شرایط، نه در نادیده گرفتن گوناگونی یا تحمیل یکسان سازی، بلکه در ایجاد گفت وگو و هماهنگی آگاهانه میان این نهادها جستجو می شود. این امر نیازمند طراحی سازوکارهایی برای تعامل مدرسه با اولیا پیرامون اهداف اخلاقی مشترک، تقویت سواد رسانه ای و اندیشه ورزی انتقادی در فراگیران برای تحلیل پیام های ارزشی متعارض، و بازتعریف نقش آموزشگاه به عنوان فضایی برای تمرین مدارا، گفت وگوی اخلاقی و پرورش شهروندانی است که توانایی گذر از این تعارض ها را دارا باشند.

کلیدواژه ها:

تعارض های هنجاری ، پرورش اخلاقی ، نهاد آموزشی ، کانون خانواده ، فضای جمعی