راهکارهای کاهش فرسودگی شغلی معلمان در مناطق محروم (مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان)

فرسودگی شغلی یک سندرم روان شناختی است که با احساس خستگی عاطفی، مسخ شدگی و کاهش احساس موفقیت فردی شناخته می شود این پدیده در میان معلمان، به ویژه آن هایی که در مناطق محروم و با زیرساخت های ضعیف آموزشی فعالیت می کنند، شیوع بالایی دارد. معلمان مناطق محروم استان سیستان و بلوچستان به دلیل مواجهه با مشکلات چندوجهی نظیر کمبود امکانات، تراکم بالای دانش آموزان، بعد مسافت، مشکلات فرهنگی و معیشتی، در معرض آسیب های جدی فرسودگی قرار دارند که این امر مستقیما بر کیفیت آموزش و نرخ ترک خدمت آن ها تاثیر می گذارد. هدف این پژوهش، شناسایی عوامل اصلی تشدیدکننده فرسودگی شغلی در این گروه و ارائه راهکارهای عملیاتی متناسب با شرایط بومی منطقه است. روش تحقیق مورد استفاده، آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) با محوریت کیفی بوده است. جامعه آماری شامل ۳۰۰ معلم فعال در مناطق کمتر توسعه یافته سیستان و بلوچستان بوده که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و سپس تصادفی طبقه ای، حجم نمونه ای متشکل از ۳۰ نفر برای مصاحبه کیفی عمیق و ۳۰۰ نفر برای بخش کمی استفاده از پرسشنامه استاندارد Maslach Burnout Inventory – General Survey انتخاب شدند. یافته های پژوهش نشان داد که فقدان حمایت های سازمانی و اجتماعی، فشار نقش های چندگانه (آموزشی و تربیتی خارج از چارچوب) و عدم تناسب پاداش ها با حجم کار، مهم ترین محرک های فرسودگی در این مناطق هستند. راهکارهای پیشنهادی بر محورهای توانمندسازی حرفه ای معلمان، بهبود زیرساخت های حمایتی و ایجاد نظام انگیزشی متناسب با مناطق محروم متمرکز است.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی ، معلمان مناطق محروم ، سیستان و بلوچستان ، حمایت سازمانی.