بررسی تاثیر طراحی و نورپردازی فضای فیزیکی کلاس بر خلق وخو و خستگی دانش آموزان مقطع متوسطه اول استان گلستان

هدف و روش پژوهش: این پژوهش با هدف بررسی تاثیر طراحی فیزیکی و نورپردازی فضای کلاس بر خلق وخو و خستگی دانش آموزان مقطع متوسطه اول استان گلستان انجام شد. مطالعه به روش توصیفی-همبستگی و با یک طرح مقطعی اجرا گردید. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان این مقطع در مدارس دولتی استان بود که از میان آنان ۴۵۰ نفر با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه های استاندارد (PANAS برای خلق وخو و CFQ برای خستگی)، چک لیست مشاهده محقق ساخته و اندازه گیری فیزیکی شدت نور (با لوکس متر) جمع آوری شدند.تحلیل داده ها و یافته های کلیدی: داده ها با نرم افزار SPSS و با استفاده از آمار توصیفی، همبستگی، رگرسیون خطی چندمتغیره و تحلیل واریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد میانگین شدت روشنایی در کلاس ها (۲۸۷ لوکس) پایین تر از حد استاندارد است و استفاده از نور طبیعی و مصنوعی نامناسب رواج دارد. سطح خستگی به ویژه خستگی ذهنی در حد متوسط به بالا بود. نتایج تحلیل های استنباطی حاکی از وجود رابطه معنادار منفی بین کیفیت نورپردازی (شدت کافی و عدم خیرگی) و مولفه های طراحی مناسب (رنگ های سرد، چیدمان منعطف) با خستگی دانش آموزان بود. همچنین، این متغیرهای محیطی پیش بینیکننده مثبت و معنادار خلق مثبت و پیش بینیکننده منفی خلق منفی بودند. مولفه نور خیره کننده قوی ترین پیش بین برای افزایش خستگی ذهنی شناخته شد.جمع بندی نتایج: در مجموع، نتایج موید این بود که محیط فیزیکی کلاس، عاملی تعیین کننده در تجربه هیجانی و سطح انرژی دانش آموزان است. یک محیط نامناسب از طریق ایجاد بار شناختی بیرونی و تحریک ناکافی، به کاهش خلق مثبت و افزایش خستگی منجر می شود. این یافته ها بر ضرورت بازنگری در استانداردهای طراحی فضاهای آموزشی استان گلستان با تاکید بر مدیریت بهینه نور طبیعی و کیفی سازی نور مصنوعی و نیز انعطاف پذیری در چیدمان و رنگ آمیزی تاکید می کنند.

کلیدواژه ها:

طراحی فیزیکی کلاس ، نورپردازی ، خلق وخو ، خستگی دانش آموزان ، روانشناسی محیط آموزشی ، استان گلستان