بررسی رابطه مولفه های معنویت (امید، شادی درونی، رضایتمندی) در سلامت روانی بیماران مبتلا به اضافه وزن و چاقی

مقدمه: نظر به اینکه معنویت جایگاه ویژه ای در زندگی انسان ها در سراسر دنیا دارد، مطالعه حاضر به بررسی رابطه مولفه های معنویت در سلامت روانی بیماران مبتلا به اضافه وزن و چاقی پرداخته است. روش: طرح پژوهش حاضر، از نظر هدف بنیادی-کاربردی و با توجه به ماهیت موضوع از نوع همبستگی (رابطه ای) است. جامعه ی آماری پژوهش بیماران مبتلا به اضافه وزن و چاقی است. برای سنجش متغیرهای پژوهش از مقیاس معنویت پارسیان و پرسشنامه ی سلامت عمومی GHQ-۲۸ استفاده خواهد شد. جامعه آماری شامل ۲۴۷ نفر بیماران مبتلا به چاقی و اضافه وزن که BMI بالای ۴۰ مراجعه کننده به کلینیک های تغذیه سراسر تهران بوده اند که در ابتدا کل کلینیک های سطح شهر تهران لیست و از بین ۱۰۵ کلینیک به صورت تصادفی ۶۰ کلینیک انتخاب و نمونه گیری انجام شده است. یافته ها: در سطح معناداری ۰.۰۱ رابطه معنادار و مثبت بین سلامت روان افراد مبتلا به چاقی و مولفه های معنویت وجود دارد. ضریب همبستگی مثبت (۰.۵۶۴) می باشد. نتیجه گیری: افرادی که به تقویت معنویت و مولفه های آن پرداختند نمره بالاتری در سلامت کسب نموده اند. مقدمه اهمیت معنویت و رشد معنوی انسان، در چند دهه ی گذشته به صورتی روزافزون توجه روان شناسان و متخصصان بهداشت روانی را به خود جلب کرده است. معنویت، به رسمیت شناختن حس یا عقیده یا باور و در دیدگاه انسانی، چیزی بیشتر از تجربه ی حسی است. می توان گفت معنویت یکی از ابعاد وجودی انسان است که در هنگام بروز بحران و استرس به شکل آشکار نمود پیدا کرده و سبب ایجاد معنا در زندگی شده و قدرت فرد در رویارویی با مشکلات را افزایش می دهد؛ افرادی دارای سلامت معنوی، از اراده، خودکنترلی و حمایت اجتماعی بیشتری برخوردارند. در واقع معنویت هسته ی مرکزی ابعاد وجودی در انسان بوده و ایجاد و پیشرفت احساس معنویت، یکی از راههای مناسب سازگاری با بیماری و ناتوانی است. برخی مطالعات حاکی از آن است که بدون بعد معنوی، دیگر ابعاد- زیستی، روان شناختی و اجتماعی - نمی توانند عملکرد درست داشته باشند و یا به حداکثر ظرفیت خود برسند، بنابراین بالاترین سطح کیفیت زندگی قابل دستیابی نخواهد بود. در حال حاضر اغلب مدل های سلامتی شامل بعد معنویت نیز می باشد. مفهوم معنویت با همه ی حیطه های سلامت در تمامی سنین ارتباط داشته و مورد علاقه پژوهشگران در تمام دنیا است. برخی از مطالعات بیانگر آن است که ۹۴ درصد بیماران به ابعاد مختلف وجودی خود از قبیل ابعاد معنوی و جسمی به یک اندازه اهمیت می دهند؛ اکثر بیماران خواهان رسیدگی و برآورده شدن نیازهای معنوی و مذهبی خود هستند. نظر به اینکه معنویت جایگاه ویژه ای در زندگی انسان ها در سراسر دنیا دارد، سالهاست پژوهشگران زیادی از جمله روان شناسان به بررسی اثرات معنویت بر افکار و رفتار بشر پرداخته اند. پژوهش های انجام شده عموما به این نتیجه رسیده اند که معنویت با سلامت روانی، سلامت جسمی، و حتی طول عمر ارتباط دارد و زمان آن رسیده است که راهکارهای معنوی، با نظریه ها و روش های علمی روان درمانی ترکیب شود و به عنوان یکی از روش های مفید به منظور کاهش علائمی مانند استرس و افزایش کیفیت زندگی مطرح شود. امروزه بسیاری از پزشکان، معنویت را به عنوان یک منبع مهم در سلامت جسمی و بهبود افراد می شناسند به شکلی که اغلب آنها ضروری می دانند که در فرآیند درمان، مسائل مربوط به معنویت را در بیماران مورد توجه قرار دهند. بسیاری از اندیشمندان معتقدند که افراد اصولا باورها، اعمال، تجارب، ارزش ها و ارتباطات معنوی را به همراه خود به اطاق درمان می آورند. بسیاری از تحقیقات نشان داده اند که حالات و عناصر خاص معنویت ممکن است اثرات مثبتی بر مکانیزم های گوناگون فیزیولوژیکی درگیر در سلامت داشته باشند. در دو دهه ی گذشته، محققین از رشته های مختلف به بررسی اثر معنویت بر سلامت روان پرداخته و به اثرات مثبت آن اذعان کرده اند. می توان گفت معنویت جنبه ای از وجود انسان است که به آن انسانیت می بخشد؛ معنویت با ساختارهای با اهمیتی که به زندگی فرد معنا و جهت می دهند در ارتباط است و به فرد در رویارویی و مقابله با پستی و بلندی های زندگی کمک می کند. این اصطلاح به تنهایی شامل ابعاد اساسی چون جستجوی معنا، هدف، عشق و ایمان و نیز حس خداجویی است.

کلیدواژه ها:

معنویت ، سلامت روانی ، اضافه وزن ، چاقی ، رابطه ، مولفه های معنویت