مقایسه عناصر برنامه درسی از دیدگاه سه نظریه پرداز انتقادی (پائولو فریره، هنری ژیرو، یورگن هابرماس)

این پژوهش به مقایسه و تحلیل عناصر برنامه درسی از منظر سه نظریه پرداز برجسته تعلیم و تربیت انتقادی، پائولو فریره، هنری ژیرو و یورگن هابرماس، می پردازد. هدف مطالعه، تبیین نقش نظام آموزشی در بازتولید یا تحول ساختارهای اجتماعی از طریق برنامه درسی و سازوکارهای یاددهی-یادگیری است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل تطبیقی بوده و داده ها از منابع نظری و اسناد علمی مرتبط گردآوری و از طریق تحلیل محتوای انتقادی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهد که هر سه متفکر، آموزش را عاملی برای رهایی بخشی در برابر سلطه ایدئولوژیک می دانند، اما در مسیر دستیابی به این هدف، تفاوت هایی اساسی قائل هستند. فریره با نقد نظام «بانکی» آموزش، بر دیالوگ و آگاهی انتقادی برای تحول فردی و اجتماعی تاکید دارد. ژیرو، مدرسه را بستری برای بازتولید یا مقاومت در برابر سلطه دانسته و بر نقش برنامه درسی در تقویت عاملیت انتقادی تاکید می کند. هابرماس نیز، با رویکرد عقلانیت ارتباطی، بر اهمیت گفت وگو، مشارکت و کنش تفاهمی در فرآیندهای تربیتی و شکل گیری شهروندی دموکراتیک تمرکز دارد. نتایج نشان می دهد که رویکردی ترکیبی از این دیدگاه ها می تواند زمینه ساز اصلاحات آموزشی موثر برای پرورش تفکر انتقادی، آگاهی اجتماعی و مشارکت فعال در ساختارهای دموکراتیک باشد.

کلیدواژه ها:

تعلیم و تربیت انتقادی ، تفکر انتقادی ، برنامه درسی ، پست مدرنیسم در آموزش ، نظریه انتقادی