کارکرد کهن الگو ها در داستان شغاد شاهنامه از نظرگاه یونگ و کاربرد آن در الگوی ساختاری فیلم نامه ووگلر

به باور کارل گوستاو یونگ، ناخودآگاه جمعی دربرگیرنده درون مایه هایی است که کهن الگو نامیده می شود. با نگرش به چیستی مبهم کهن الگوها، نمود آن ها به صورت نماد نمایان می گردند؛ چراکه زبان ناخودآگاه جمعی، زبانی نمادین است. شاهنامه فردوسی ریشه در ناخودآگاه ملی ما دارد و همین ویژگی توانایی درخوری برای واکاوی از نظرگاه کهن الگویی یونگ فراهم می آورد. داستان رستم و شغاد در بخش حماسی/ پهلوانی شاهنامه، دارای سویه های نمادین نیرومندی است و کهن الگوها در آن بازتاب یافته اند. بن مایه روان کاوانه بسیاری از ابرداستان های شاهنامه سرگذشت قهرمانی است که در گذرگاه «فردانیت» گام می نهد و آزمون های سختی را برای شناسایی سویه های نهان روان خویش می گذراند تا نیک و بد آن ها را شناخته، به «خود» دست یابد. کریستوفر ووگلر به پیروی از جوزف کمبل بر بنیاد نقش مایه های اندیشه های یونگ به شیوه ای دراماتیک به کارکرد شخصیت ها در فیلم نامه می پردازد. این جستار به روش توصیفی تحلیلی با رویکرد میان رشته ای، به این برایند دست یافته که شاهنامه از سرشارترین دست مایه ها برای این گونه پژوهش است و الگوی ووگلر که از یونگ الهام گرفته، یکی از برترین الگوها برای تحلیل کهن الگویی و بازآفرینی سینمایی شاهنامه است. این نگره راهکاری است که آثار کهن را به پژوهش های امروزی پیوند می دهد و گرد کهنگی را از چهره آن ها می زداید و به آن ها زندگی دوباره می بخشد و ابزار کارآمدی است برای هنرورزان در شناخت میراث فرهنگی، تا بتوانند در راستای شکوفایی انسانی، به هنر و جامعه نیازمند امروز سرمایه و غنا بخشند.

کلیدواژه ها:

کهن الگو ، یونگ ، شغاد ، فیلم نامه اقتباسی ، ووگلر