اثر بخشی طرحواره درمانی بر کاهش خشم و افزایش توانایی حل مسئله در افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی طرحواره درمانی بر کاهش خشم و افزایش توانایی حل مسئله در افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی بود. اختلال شخصیت مرزی یکی از پیچیده ترین اختلالات حوزه روان درمانی است که با ناپایداری هیجانی، روابط بین فردی آشفته، رفتارهای تکانشی، و دشواری در تنظیم هیجانات همراه است. در این میان، خشم مزمن و ناتوانی در حل مسئله از ویژگی های بارز این اختلال محسوب می شوند که تاثیرات منفی فراوانی بر کیفیت زندگی فردی و اجتماعی مبتلایان دارد. طرحواره درمانی که تلفیقی از عناصر شناختی رفتاری، دلبستگی محور و روان پویشی است، رویکردی نوین و عمیق برای بازسازی طرحواره های ناسازگار اولیه محسوب می شود و می تواند در بهبود این ویژگی ها نقش موثری ایفا کند. این پژوهش با روش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. جامعه آماری شامل کلیه افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روان درمانی شهر تهران در سال ۱۴۰۳ بود. از این جامعه، تعداد ۳۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس ملاک های تشخیصی DSM-۵ انتخاب و سپس به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جای گرفتند. گروه آزمایش طی ده جلسه ۹۰ دقیقه ای (به صورت هفتگی) تحت مداخله طرحواره درمانی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسش نامه خشم اسپیلبرگر و مقیاس توانایی حل مسئله هپنر و پترسون بود که در مراحل پیش آزمون و پس آزمون توسط شرکت کنندگان تکمیل گردید. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. نتایج تحلیل نشان داد که طرحواره درمانی به طور معناداری موجب کاهش خشم و افزایش توانایی حل مسئله در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل گردید (۰۱/۰>P). این یافته ها نشان می دهد که طرحواره درمانی به عنوان رویکردی جامع و عمیق، می تواند در بهبود تنظیم هیجانی، کاهش رفتارهای تکانشی و ارتقاء مهارت های مقابله ای در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی موثر واقع شود. بنابراین، گنجاندن آن در برنامه های درمانی روان درمانی تخصصی برای این گروه از مراجعان توصیه می گردد.

کلیدواژه ها:

طرحواره درمانی ، خشم ، حل مسئله ، اختلال شخصیت مرزی