نقش معنویت در مواجهه با استرس های نوظهور خانواده های مسلمان (رسانه، فضای مجازی، بحران اقتصادی و....)

خانواده به عنوان بنیادی ترین نهاد اجتماعی نقش محوری در رشد، اخلاقی عاطفی و اجتماعی انسان دارد. در این میان، خانواده مسلمان که بر اصول و ارزش های الهی استوار است از ظرفیت معنوی ویژه ای برای مواجهه با چالش های معاصر برخوردار است. در دهه های اخیر فرایند جهانی شدن، گسترش رسانه های دیجیتال، تغییرات سبک زندگی و فشار اقتصادی موجب شکل گیری استرس های نوظهور شده و مرزهای خانوادگی، نقش های همسری و والدگری، انسجام عاطفی و نظام معنایی خانواده را تحت تاثیر قرار داده و زمینه بی ثباتی و فرسایش روابط خانوادگی را فراهم می سازند. معنویت اسلامی، به مثابه نظامی معنایی و ارزشی می تواند نقش تنظیم گر و محافظت کننده در برابر این فشارها ایفا کند؛ و با تقویت باورهای توحیدی، معنابخشی به رنج و تلاش، پایبندی اخلاقی و ایجاد پیوند عاطفی قدسی در خانواده، تاب آوری فردی و خانوادگی افزایش می یابد. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و اتکا بر منابع کتابخانه ای به بررسی نقش معنویت اسلامی در مدیریت استرس های نوظهور، شامل رسانه و فضای مجازی، فردگرایی افراطی، فشارهای اقتصادی، مصرف گرایی، تغییرات نقش های جنسیتی، سبک زندگی مدرن و تعارض خانواده گسترده می پردازد. یافته ها نشان می دهد معنویت دینی با کاهش اضطراب و افسردگی، تقویت امید و معنا، افزایش توان حل تعارض و تحکیم مرزهای خانوادگی نقش مهمی در حفظ سلامت روان و انسجام خانواده مسلمان دارد. ارائه نمونه های بالینی زوجین همچنین نشان می دهد تلفیق رویکرد سیستمی و معنوی در تحلیل روابط خانوادگی می تواند الگویی کارآمد برای تقویت تاب آوری و پیشگیری از فروپاشی روابط خانوادگی در جهان معاصر باشد.

کلیدواژه ها:

معنویت اسلامی ، خانواده مسلمان ، استرس های نوظهور ، تاب آوری خانواده ، سبک زندگی دینی ، رویکرد سیستمی-معنوی ، خانواده درمانی معنوی ، رسانه و فضای مجازی