نقش قدرتهای میانی خاورمیانه در بازتعریف دیپلماسی هسته ای و تحقق منطقه عاری از سلاحهای کشتار جمعی (۲۰۱۵-۲۰۲۵)

طرح ایجاد منطقه خاورمیانه عاری از سلاحهای کشتار جمعی از دهه ۱۹۷۰ تاکنون یکی از مهمترین ابتکارات خلع سلاح در نظام بین الملل بوده است. با این حال پس از گذشت بیش از پنج دهه این طرح به دلیل چالش های ساختاری و سیاسی هنوز به مرحله اجرایی نرسیده است. پژوهش حاضر با تمرکز بر نقش قدرت های میانه خاورمیانه شامل ایران، عربستان سعودی، ترکیه و امارات متحده عربی در بازتعریف دیپلماسی هسته ای می کوشد امکان حرکت تدریجی به سوی تحقق این طرح را بررسی کند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی - تحلیلی و از نظر ماهیت توصیفی – تحلیلی است و با استفاده از روش کیفی مبتنی بر تحلیل اسنادی و تطبیقی انجام شده است. داده ها از منابع رسمی سازمان های بین المللی مانند آژانس بین المللی انرژی اتمی و موسسه پژوهش های خلع سلاح سازمان ملل، گزارش های اندیشکده ها و مقالات علمی معتبر گردآوری و تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که قدرت های میانه خاورمیانه در چارچوب نظم چندقطبی در حال گذار از دیپلماسی هسته ای به عنوان ابزاری برای افزایش مشروعیت بین المللی، توسعه فناوری بومی و بازتعریف جایگاه منطقه ای استفاده می کنند. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که شکل گیری «دیپلماسی هسته ای منطقه محور» میان این کشورها می تواند مسیر واقع گرایانه ای برای تحقق تدریجی طرح خاورمیانه عاری از سلاح های کشتار جمعی فراهم کند.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی هسته ای ، قدرت های میانه ، خاورمیانه ، طرح منطقه عاری از سلاحهای کشتار جمعی ، نظم چند قطبی ، اعتمادسازی منطقه ای