بررسی اصل قانونی بودن جرم و مجازات از دیدگاه حقوق اسلامی

اصل قانونی بودن جرم و مجازات یکی از اصول بنیادین حقوق کیفری است که ریشه در مفاهیم عدالت و آزادی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی این اصل از دیدگاه حقوق اسلامی انجام شده است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی است که با بهره گیری از منابع فقهی اصولی به تحلیل و تطبیق موضوع پرداخته است. یافته ها نشان داد که در حقوق اسلامی اصل قانونی بودن جرم و مجازات نه تنها مورد پذیرش است بلکه با اتکا به منابعی چون قرآن، سنت، عقل و اجماع پایه های نظری مستحکمی دارد. از مهم ترین دلایل قرآنی می توان به آیه ۱۵ سوره اسراء و قاعده عقلی قبح عقاب بلا بیان اشاره کرد که بر لزوم اعلام و بیان جرم و مجازات پیش از اعمال آن تاکید دارند. نتایج پژوهش نشان داد که حقوق اسلامی با تاکید بر اصول عدالت، حفظ کرامت انسانی و جلوگیری از استبداد زمینه های مناسب برای پاسخ گویی به مسائل نوظهور و چالش های معاصر فراهم می کند. اجتهاد در نظام فقهی اسلام ابزار کارآمدی برای تفسیر احکام کلی و تطبیق آنها با شرایط اجتماعی و حقوقی متغیر است. بنابراین این مطالعه تاکید می کند که اصل قانونی بودن جرم و مجازات در حقوق اسلامی ابزاری موثر برای تقویت نظم اجتماعی، تضمین عدالت و احترام به حقوق فردی و اجتماعی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

اصل قانونی بودن جرم و مجازات ، حقوق اسلامی ، قبح عقاب بلا بیان ، اجتهاد ، قرآن و سنت ، قانون