بهینه سازی سیاست گذاری های سلامت مادر و کودک: (Narrative review)

مقدمه: سیاست گذاری های موثر در سلامت مادر و کودک نقش مهمی در تحقق اهداف توسعه پایدار و کاهش نابرابری ها دارد. با وجود پیشرفت های جهانی، کشورهای با درآمد کم و متوسط و نیز ایران همچنان با چالش هایی در کنترل مرگ ومیر، ارتقای کیفیت و بهبود دسترسی به خدمات مواجه اند. این مطالعه با مرور شواهد، تجربه ها و مداخلات موثر در این حوزه را تحلیل می کند تا تصویری جامع از مسیرهای ارتقای سلامت مادر و کودک ارائه دهد. روش کار: این مطالعه مرور روایتی با جستجوی نظام مند مقالات منتشرشده بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های PubMed، Scopus، Web of Science، SID و Google Scholar صورت گرفت. از کلیدواژه های MESH شامل Iran، Health Policy، Quality Improvement، Maternal Health، Infant Mortality و Immunization Programs با عملگرهای بولین استفاده شد. ۵۳ مقاله شناسایی و پس از غربالگری براساس معیارهای ورود و خروج، ۳۰ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. نتایج: مرور شواهد نشان داد ایران طی سال های اخیر کاهش قابل توجهی در مرگ ومیر مادران و کودکان تجربه کرده است، اما دستیابی به اهداف آتی با چالش های ساختاری و تغییر الگوی بیماری ها از جمله افزایش سهم بیماری های غیرواگیر و ناهنجاری های مادرزادی روبه روست. مداخلات نوین مانند فناوری های سلامت موبایلی (mHealth) و مشوق های مالی هدفمند توانسته اند در بهبود دسترسی و پذیرش خدمات موثر باشند، اما موانعی همچون نابرابری در دسترسی گروه های آسیب پذیر (مانند مهاجرین)، کیفیت مراقبت و انگیزه پایین کارکنان مامایی اثربخشی آن ها را محدود می کند. تقویت مداخلات مبتنی بر جامعه و ترویج مدل های مراقبت محترمانه (RMC) از ابزارهای کلیدی برای رفع این موانع هستند. نتیجه گیری: با وجود پیشرفت های قابل توجه ایران در کاهش مرگ و میر و اجرای سیاست های موفق، چالش هایی نظیر نابرابری جغرافیایی و قومی، افزایش ناهنجاری های مادرزادی و NCDs، و نیاز به ارتقای کیفیت مراقبت ها به ویژه هنگام زایمان پابرجاست. دستیابی به اهداف آینده مستلزم تمرکز سیاست گذاران بر استفاده هوشمندانه از فناوری های سلامت، به کارگیری مشوق های مالی و تقویت مداخلات اجتماعی برای پوشش عادلانه جمعیت های آسیب پذیر و تضمین کیفیت خدمات است.

کلیدواژه ها:

سلامت مادر و کودک ، سیاست گذاری سلامت ، ایران ، کشورهای درحال توسعه