بررسی رابطه بین بصری فضایی و مهارت حل مسئله ریاضی در دانش آموزان

پیشرفت های آموزشی و روان شناختی در دهه های اخیر نشان داده اند که موفقیت در یادگیری ریاضیات تنها به تسلط بر عملیات محاسباتی محدود نمی شود، بلکه نیازمند مجموعه ای از فرآیندهای شناختی پیچیده است. در میان این فرآیندها، هوش بصری-فضایی به عنوان یکی از مولفه های کلیدی هوش چندگانه، نقشی انکارناپذیر در درک مفاهیم انتزاعی ریاضی ایفا می کند. هدف اصلی این پژوهش، واکاوی و تبیین ماهیت رابطه میان توانایی های ادراکی-فضایی دانش آموزان و کارایی آنان در حل مسائل ریاضی است. با توجه به اهمیت استدلال هندسی و تجسم اشکال در تدریس ریاضیات مدرسه ای، درک این رابطه می تواند به بازنگری در روش های تدریس و شناسایی دانش آموزان دارای مشکل در یادگیری کمک شایانی نماید. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی به بررسی مطالعات پیشین و نظریه های مرتبط با روانشناسی شناختی و آموزش ریاضی پرداخته است. داده های حاصل از پژوهش های میدانی نشان می دهند که همبستگی معناداری بین نمرات آزمون های هوش فضایی و مهارت حل مسئله وجود دارد. دانش آموزانی که توانایی بالایی در چرخش ذهنی اشکال، تجسم روابط سه بعدی و درک نمودارها دارند، معمولا در حل مسائل پیچیده هندسی و حتی جبری که نیازمند مدل سازی ذهنی هستند، عملکرد بهتری از خود نشان می دهند. این یافته ها حاکی از آن است که تقویت مهارت های فضایی می تواند به عنوان یک پیش بین قوی برای موفقیت تحصیلی در درس ریاضیات عمل کند. بر اساس نتایج حاصل از این تحلیل، می توان نتیجه گرفت که ادغام تمرینات فضایی در برنامه های درسی ریاضی، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای ارتقای سطح تفکر ریاضی دانش آموزان است. پیشنهاد می شود که با تمرکز بر روش های بصری، استفاده از نرم افزارهای آموزشی هندسه و تمرین های تقویت قوه تخیل، بازنگری شود. همچنین، معلمان باید آگاهی یابند که ضعف برخی دانش آموزان در ریاضیات ممکن است ریشه در ناکافی بودن مهارت های ادراکی آنان داشته باشد و با بهره گیری از راهبردهای بصری، گامی موثر در رفع این موانع بردارند. این پژوهش بستری را برای مطالعات کاربردی تر در زمینه طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر هوش فضایی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

هوش بصری-فضایی ، حل مسئله ریاضی ، آموزش ریاضی ، تفکر هندسی ، روانشناسی شناختی ، تجسم ذهنی