چارچوب مفهومی عزت نفس در قرآن کریم: تبیین استنباطی با محوریت مهارت های ارتباطی

عزت نفس، مفهومی بنیادین در روانشناسی، نقشی محوری در رشد و تعالی انسان ایفا می کند. علی رغم مطالعات متعدد روانشناختی در این حوزه، فقدان چارچوبی مفهومی مبتنی بر آموزه های اسلامی که بتواند مبانی قرآنی را با روش های عملی شکل گیری عزت نفس تلفیق کند، به شدت احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوبی مفهومی برای شکل گیری عزت نفس بر اساس آموزه های قرآنی و با محوریت مهارت های ارتباطی انجام شده است.این پژوهش با روش تحلیلی-استنباطی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای صورت گرفته است. در این راستا، ابتدا محتوای آیات مرتبط با مفاهیم عزت نفس، کرامت انسانی و مهارت های ارتباطی تحلیل شده و با بهره گیری از تفاسیر معتبر شیعی، مبانی قرآنی مرتبط استخراج گردید. سپس، با استفاده از روش استنتاج منطقی، اصول و روش های عملی برای تقویت عزت نفس از این مبانی استنباط شده اند.نتایج این پژوهش نشان می دهد که عزت نفس در دیدگاه قرآن بر سه مبنای اساسی استوار است: کرامت ذاتی انسان، اختیار و مسئولیت پذیری فردی، و جایگاه خلیفه اللهی انسان. از این مبانی، سه اصل راهبردی شامل کرامت محوری در ارتباطات انسانی، تاکید بر صداقت و شفافیت در تعاملات، و پذیرش مسئولیت در روابط بین فردی استنتاج گردید. همچنین، سه راهبرد عملیاتی شامل پرورش خودپنداره مثبت و واقع بینانه، توسعه مهارت های ارتباطی قاطعانه، و تقویت خودکارآمدی اجتماعی تبیین شده است.چارچوب مفهومی ارائه شده، با تلفیق آموزه های غنی قرآنی و یافته های ارزشمند روانشناختی، مبنایی جامع برای طراحی مداخلات آموزشی و درمانی در حوزه عزت نفس با رویکرد اسلامی فراهم می آورد که با نظریه های معتبر روانشناختی نیز همخوانی قابل توجهی دارد.

کلیدواژه ها:

عزت نفس ، آموزه های قرآنی ، مهارت های ارتباطی ، کرامت انسانی ، خودپنداره