مکان یابی نواحی مستعد آلودگی آب زیرزمینی با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی (مطالعه موردی: حوضه بادآور)

آلودگی آب زیرزمینی از مهم ترین چالش های محیط زیستی است که با ورود آلاینده های سطحی به سفره های زیرزمینی اتفاق می افتد. ایران به عنوان یک کشور خشک و نیمه خشک، بخش عمده ای از نیازهای آبی خود را از منابع آب زیرزمینی تامین می کند. بنابراین، ارزیابی وضعیت این منابع و شناسایی عوامل موثر بر آن­ها از اهمیت زیادی برخوردار است. در این تحقیق به منظور بررسی مکانیابی نواحی مستعد آلودگی آب زیرزمینی از مدل حداکثر آنتروپی (Max Ent) و عوامل فیزیوگرفی، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، خاک، فاصله از رودخانه و جاده استفاده شده است. نتایج نشان داد که عامل  زمین شناسی با ۷/۳۶ درصد سهم، موثرترین عامل شناخته شد. منحنی پاسخ نیز نشان داد که افزایش شیب و جهت شیب، احتمال آلودگی را افزایش می دهد، در حالی که افزایش ارتفاع و تنوع سازندهای زمین شناسی، آن را کاهش می دهد. آزمون جکنایف حساسیت مدل را ارزیابی کرد و نشان داد که زمین شناسی، شیب، طول شیب و بافت خاک مهم ترین پارامترها هستند. همچنین نتایج اعتبارسنجی با استفاده از منحنی  ROC  مقدار سطح زیر منحنی مدل ۸۵/۰ و ۵۹/۰ به ترتیب برای نمونه­های آموزشی و آزمایشی را نشان داد که نشان دهنده سطح قابل قبول نتایج است. همچنین بر اساس نقشه پهنه­بندی، جنوب دشت بالاترین پتانسیل وقوع آلودگی را دارد. این نتایج نشان می دهد که مدل MaxEnt می تواند به عنوان یک ابزار تصمیم یار موثر برای مدیریت منابع آب زیرزمینی و تدوین راهبردهای حفاظتی در مناطق مشابه مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این، به کارگیری این مدل در ترکیب با داده های اجتماعی–اقتصادی و کاربری اراضی می تواند دید جامع تری از محرک های آلودگی فراهم کند و به سیاست گذاران در طراحی راهبردهای سازگار با تغییرات اقلیمی و فشارهای انسانی کمک نماید.

کلیدواژه ها:

MaxEnt ، environmental factors ، AUC ، groundwater ، pollution ، حداکثر آنتروپی ، عوامل محیطی ، AUC ، آب زیرزمینی ، آلودگی